VS verbiedt import van buitenlandse robots — wat betekent dat?

TL;DR

• Wat: De Amerikaanse telecomtoezichthouder FCC verbiedt de import van nieuwe buitenlandse humanoïde robots en viervoetige robotdieren, vooral gericht op China.
• Waarom relevant: De maatregel raakt niet alleen Chinese fabrikanten — ook Europese en dus mogelijk Nederlandse roboticabedrijven kunnen ermee te maken krijgen.
• Wat je ermee kunt: Houd je toeleveringsketen in de gaten als je robots of geautomatiseerde systemen inkoopt die componenten of modellen uit het buitenland bevatten.

Ik viel vandaag over dit bericht en moest meteen doorlezen. De Verenigde Staten verbieden per direct de import van nieuwe buitenlandse humanoïde robots — en het gaat verder dan je op het eerste gezicht zou denken. Wat mij triggerde: dit is niet alleen een Amerikaans-Chinees verhaal, het raakt potentieel iedereen die robots maakt of gebruikt.

Wat is er precies besloten?

De FCC — de Amerikaanse Federal Communications Commission, vergelijkbaar met onze Rijksinspectie Digitale Infrastructuur — heeft bepaald dat nieuwe buitenlandse humanoïde robots en viervoetige robots (denk aan die robotdieren die je weleens op video ziet rondlopen) niet langer geïmporteerd mogen worden in de VS. Zonder de FCC-goedkeuring die hiervoor nodig is, mogen nieuwe modellen niet worden ingevoerd, vermarkt of verkocht.

De directe aanleiding die de FCC noemt: cyberveiligheidsrisico's. Als concreet voorbeeld verwijst de toezichthouder naar de zogeheten UniPwn-kwetsbaarheden — beveiligingslekken waarmee Chinese humanoïde robots op afstand overgenomen konden worden. Stel je voor: een robot die in een magazijn of zorginstelling rondloopt, en die iemand op afstand kan besturen. Dat is het scenario waar de Amerikanen zich zorgen over maken.

Belangrijk detail: robots die al goedgekeurd zijn, mogen gewoon blijven functioneren. Retailers mogen eerder goedgekeurde modellen nog verkopen. Het gaat om nieuwe modellen van buitenlandse makelij.

Wie wint, wie verliest?

De winnaars

Amerikaanse roboticabedrijven staan bovenaan. Tesla, dat met de Optimus-robot een humanoïde robot ontwikkelt, hoeft straks niet te concurreren met goedkopere Chinese alternatieven op de eigen thuismarkt. Boston Dynamics — dat weliswaar in handen is van het Zuid-Koreaanse Hyundai — valt volgens berichten buiten het verbod omdat het in de VS produceert. Dat is een interessante uitzondering: buitenlandse eigenaren, maar Amerikaanse productie? Dan mag het wel.

Ik vind het opvallend hoe deze maatregel het speelveld in één klap kantelt. De VS beschermt niet alleen de nationale veiligheid — het geeft Amerikaanse bedrijven ook een flinke voorsprong in een markt die nog nauwelijks bestaat maar enorm kan worden.

De verliezers

China domineert de wereldmarkt voor humanoïde robots met naar schatting zo'n 85% marktaandeel, volgens diverse bronnen. Bedrijven als Unitree en AGIBOT, die tot de grootste fabrikanten ter wereld behoren, verliezen in één keer toegang tot de belangrijkste toekomstige afzetmarkt.

Analist Kangyuxiao Li van Morningstar stelt het helder: het beperken van de toegang tot de VS verwijdert een belangrijke toekomstige markt én beschermt Amerikaanse ontwikkelaars tegen potentiële prijsconcurrentie. China's ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde met de beschuldiging dat Washington het begrip nationale veiligheid oprekt om Chinese bedrijven te onderdrukken.

Wat mij hier opvalt: beide kanten hebben een punt. Cyberveiligheidsrisico's bij robots die rondlopen in je bedrijf zijn echt. Maar een verbod dat toevallig ook de concurrentie uitschakelt, is natuurlijk ook heel prettig als je Tesla heet.

Wat betekent dit voor Europa — en voor Nederland?

En hier wordt het voor ons als ondernemers relevant. De formulering van het FCC-besluit is namelijk niet beperkt tot China. In principe kunnen fabrikanten uit Europa, Japan, Zuid-Korea of waar dan ook geraakt worden als hun producten onder de definitie van "advanced robotic devices" vallen.

Voor de Nederlandse situatie is dat een punt om in de gaten te houden. Ons land heeft een bloeiende maakindustrie die steeds afhankelijker wordt van robotisering. Volgens TNO is versnelde robotisering en automatisering zelfs de enige manier om de Nederlandse maakindustrie overeind te houden, zeker met het personeelstekort waar het MKB mee kampt. Het CBS heeft eerder gerapporteerd over de groeiende rol van robotica in Nederlandse bedrijven en waardeketens.

Nu zullen de meeste MKB-bedrijven in Nederland geen humanoïde robots importeren — dat is een markt die nog in de kinderschoenen staat. Maar het patroon is wat mij betreft het echte verhaal. We zien dit al bij chips (de ASML-restricties), bij drones, bij telecomapparatuur (Huawei) — en nu bij robots. Elke keer worden technologiesectoren onderdeel van een geopolitiek schaakspel.

Kun je je voorstellen wat dit betekent als je als ondernemer net een automatiseringstraject hebt ingezet met apparatuur van een buitenlandse leverancier? De hardware werkt prima, maar plotseling veranderen de spelregels.

Het grotere plaatje: technologie als geopolitiek instrument

Ik denk dat dit verbod past in een breder patroon dat ondernemers serieus moeten volgen. De grens tussen technologiebeleid en handelsbeleid vervaagt. Landen gebruiken veiligheidswetgeving steeds vaker als instrument om markten af te schermen — of dat nu de officiële bedoeling is of niet.

Voor het MKB is de les niet dat je morgen een ander type robot moet kopen. De les is dat technologiekeuzes ook geopolitieke keuzes worden. Welke leverancier kies je? Uit welk land? Waar worden de onderdelen gemaakt? Dit zijn vragen die vijf jaar geleden alleen relevant waren voor multinationals. Nu tikken ze langzaam door naar het MKB.

Een denkbare situatie: stel dat je als logistiek bedrijf een robotoplossing afneemt van een Chinees merk dat nu wel in Europa beschikbaar is, maar straks mogelijk ook hier onder restricties komt te vallen. De EU volgt de VS lang niet altijd, maar kijkt wel steeds vaker mee.

Wat ik hiervan vind

Ik merk dat ik dubbel in dit soort nieuws sta. Aan de ene kant: als een robot gehackt kan worden en iemand kan daar fysiek mee rondlopen in je pand, dan snap ik dat een overheid ingrijpt. De UniPwn-kwetsbaarheden die de FCC aanhaalt zijn geen theoretisch risico — het is aangetoond dat het kon.

Aan de andere kant: een verbod dat "toevallig" alle buitenlandse concurrentie uitschakelt terwijl je eigen industrie nog moet opstarten, dat ruikt naar meer dan alleen veiligheid. Ik zou willen weten of dezelfde beveiligingseisen ook voor Amerikaanse robots gaan gelden. Want als het echt om veiligheid gaat, geldt dat voor iedere robot — niet alleen voor de buitenlandse.

Voor mij is dit vooral een signaal dat de wereld waarin we ondernemen, politieker wordt. Technologie kiezen is niet meer alleen een kwestie van prijs en kwaliteit. Het is ook een kwestie van: past deze leverancier nog in de wereld van over drie jaar?