Het VK blokkeert speculatieve datacenters op het stroomnet

TL;DR

• Wat: De Britse energietoezichthouder Ofgem pakt speculatieve datacenterprojecten aan die het stroomnet verstoppen — met hoge borgsommen en strengere wachtrijregels.
• Waarom relevant: Nederland kampt met exact dezelfde netcongestie; 14.000 bedrijven wachten hier op een stroomaansluiting.
• Wat je ermee kunt: Houd rekening met langere doorlooptijden en hogere kosten als je bedrijf afhankelijk is van datacenter-capaciteit of een nieuwe stroomaansluiting nodig heeft.

Ik viel over een bericht van WIRED deze week: het Verenigd Koninkrijk worstelt zo erg met de vraag naar stroom voor datacenters dat de energietoezichthouder Ofgem nu actief speculatieve projecten uit de wachtrij probeert te duwen. Waarom ik daar iets mee doe? Omdat de situatie in Nederland minstens zo nijpend is — en de keuzes die het VK nu maakt, ons iets vertellen over wat hier ook kan gebeuren.

De wachtrij die ontplofte

Laten we beginnen met de cijfers, want die zijn opvallend. In november 2024 stond er in het VK voor zo'n 41 gigawatt aan aanvragen in de wachtrij voor een stroomaansluiting. In juni 2025 was dat opgelopen tot 125 gigawatt — een groei van 460 procent in een half jaar. Datacenters zijn verantwoordelijk voor minstens 73 gigawatt daarvan.

Om dat in perspectief te zetten: de piekbelasting van het hele Britse stroomnet ligt rond de 45 gigawatt. Er staat dus ruim het dubbele aan datacenteraanvragen in de rij dan het land op piekmomenten überhaupt verbruikt. Stuart Okin, directeur cyberregulering bij Ofgem, zei het vrij direct: "There's 100GW of data centre projects in the queue… Clearly that's not all going to be able to connect."

Wat mij hier opvalt: een flink deel van die aanvragen is volgens Ofgem speculatief. Bedrijven reserveren alvast een plek in de rij zonder concreet plan om daadwerkelijk te bouwen. Dat klinkt misschien als slim ondernemen, maar het verstopt de wachtrij voor projecten die wél klaar zijn om aan te sluiten.

Wat doet Ofgem eraan?

Ofgem grijpt in met een combinatie van maatregelen. De belangrijkste is een nieuwe borgsom voor grote datacenterprojecten: ontwikkelaars moeten een bedrag betalen van £237.500 tot £712.500 per megawatt aan gevraagd vermogen. Dat geld krijg je terug als je project daadwerkelijk wordt aangesloten. Stap je eerder uit de wachtrij? Dan ben je het kwijt.

De gedachte is helder: wie het serieus meent, betaalt en bouwt. Wie alleen een plekje wilde reserveren "voor het geval dat", denkt nu wel twee keer na. Eleanor Warburton, directeur bij Ofgem, formuleerde het zo: "Britain's electricity demand connections queue has more than tripled in size in less than a year, and consumers should not bear the risks created by speculative projects."

Daarnaast krijgen projecten in door de overheid aangewezen AI Growth Zones voorrang. De Britse overheid probeert daarmee te sturen: niet overal datacenters, maar op plekken waar het stroomnet het aankan en waar strategisch belang ligt.

De consultatie over deze regels loopt tot 16 september 2026 — het is dus nog geen definitief beleid, maar de richting is duidelijk.

Waarom dit ook een Nederlands verhaal is

Als je denkt "interessant, maar dat is het VK" — dan nodig ik je uit om naar de Nederlandse situatie te kijken. Die is in sommige opzichten nog lastiger.

Volgens het Landelijk Actieprogramma Netcongestie is er in Nederland op dit moment simpelweg geen capaciteit meer om toekomstige belasting op het stroomnet op te vangen. De uitbreiding gaat te langzaam. Ongeveer 14.000 bedrijven en projecten wachten op een aansluiting. Niet alleen datacenters — ook gewone mkb-bedrijven, woningbouwprojecten, laadinfrastructuur.

Datacenters gebruiken momenteel zo'n 5 procent van alle elektriciteit in Nederland, en dat aandeel zal naar verwachting snel verdubbelen. Een enkel hyperscale AI-datacenter kan evenveel stroom verbruiken als 100.000 huishoudens. De markt bereikte eind 2025 ruim 1,5 gigawatt aan IT-vermogen en groeit naar verwachting met 12 procent per jaar.

Kun je je voorstellen wat dit betekent als je als ondernemer een nieuw bedrijfspand wilt openen of je productie wilt uitbreiden? De wachttijd voor een stroomaansluiting is in veel regio's geen maanden meer, maar jaren.

Wat betekent dit voor ondernemers?

Ik denk dat er twee dingen zijn die je als ondernemer hieruit kunt halen.

Ten eerste: stroom wordt een strategische factor. Vroeger was een stroomaansluiting iets wat je regelde en dan vergat. Nu is het in toenemende mate een bottleneck die bepaalt of je kunt groeien, verhuizen of uitbreiden. Stel dat je over twee jaar een nieuw pand nodig hebt — dan is het slim om nú al te informeren wat de wachttijden zijn in jouw regio.

Ten tweede: de kosten van AI-infrastructuur worden zichtbaarder. De datacenters die AI-modellen draaien, hebben enorme hoeveelheden stroom nodig. Die rekening komt uiteindelijk ergens terecht — in hogere prijzen voor clouddiensten, in hogere energiekosten, of in langere wachttijden voor andere afnemers. Als je bedrijf afhankelijk is van clouddiensten of AI-tools, is het verstandig om te begrijpen dat die afhankelijkheid een energiecomponent heeft.

De borgsom als idee

Wat ik interessant vind aan de Britse aanpak met borgsommen: het dwingt partijen om serieus te zijn. In Nederland kennen we het probleem van speculatieve aanvragen ook. Er zijn bedrijven die stroomcapaciteit aanvragen zonder concreet bouwplan, puur om een positie veilig te stellen. Ik zou niet vreemd opkijken als een vergelijkbaar mechanisme hier ook wordt overwogen.

Een afweging tussen AI-ambitie en realiteit

Wat deze situatie laat zien, is dat de AI-ambities van overheden — zowel in het VK als in Nederland — botsen met de fysieke werkelijkheid van stroomnetten. Je kunt als land wel zeggen dat je een AI-grootmacht wilt worden, maar als het stroomnet dat niet aankan, blijft het bij plannen op papier.

Het VK probeert nu met regulering de wachtrij op te schonen en voorrang te geven aan projecten die er echt toe doen. Of dat genoeg is, weet ik eerlijk gezegd niet. De vraag naar rekenkracht — en dus naar stroom — groeit sneller dan netten kunnen worden uitgebreid.

Voor mij is dit vooral een signaal dat energie de komende jaren een steeds grotere rol gaat spelen in bedrijfsbeslissingen. Niet als kostenpost in de marge, maar als factor die bepaalt wat er überhaupt mogelijk is.