Trump kondigt 'AI Force' aan en zoekt een AI-tsaar

TL;DR

• Wat: President Trump heeft aangekondigd een 'AI Force' op te richten en een AI-tsaar te benoemen, vergelijkbaar met hoe hij eerder de Space Force opzette.
• Waarom relevant: De Amerikaanse koers op AI-regulering (of het gebrek daaraan) bepaalt mede het speelveld voor Europese en Nederlandse bedrijven die met AI werken.
• Wat je ermee kunt: Houd in de gaten of de AI Force daadwerkelijk vorm krijgt — het kan invloed hebben op welke AI-diensten en -modellen beschikbaar blijven voor zakelijk gebruik in Europa.

Ik stuitte gisteren op een Japanse samenvatting van Trumps nieuwste Truth Social-berichten over AI, en het was er eentje om even bij stil te staan. De Amerikaanse president kondigde op 19 september aan dat hij een 'AI Force' wil oprichten, een AI-tsaar gaat benoemen, en dat AI wel eens 25 procent van het Amerikaanse bbp zou kunnen worden. Tegelijkertijd noemt hij bezorgdheid over AI-risico's een hoax. Dat zijn nogal wat uitspraken in één adem — laat me ze stuk voor stuk langslopen.

Wat zei Trump precies?

Op Truth Social deed Trump twee opvallende posts. In de eerste stelde hij voor om de term 'artificial intelligence' te hernoemen naar iets als 'Superior Intelligence' of 'Extreme Intelligence' — volgens hem vinden veel mensen de huidige naam onnauwkeurig. In de tweede post kondigde hij de oprichting aan van een 'AI Force', naar het voorbeeld van de Space Force die hij tijdens zijn eerste termijn opzette.

Trump schreef dat hij binnenkort een AI-tsaar zal benoemen en voegde eraan toe: "Only High I.Q. individuals need apply." Verder benadrukte hij dat de VS China en de rest van de wereld voor moet blijven op het gebied van AI, en dat hij de groei van de industrie niet zal belemmeren.

Wat mij opvalt: er werden geen concrete verantwoordelijkheden voor die tsaar beschreven en er is geen datum genoemd. Het is op dit moment vooral een aankondiging zonder duidelijke invulling.

Geen nieuwe regels nodig — of toch wel?

Een kernpunt uit Trumps boodschap is dat bestaande wetgeving — het strafrechtelijke en civielrechtelijke systeem — voldoende is om problemen rond AI aan te pakken. Nieuwe AI-specifieke regelgeving zou volgens hem de groei van de industrie alleen maar remmen.

Dat standpunt is consistent met wat de Trump-administratie het afgelopen anderhalf jaar heeft laten zien. In januari 2025 werd het AI-veiligheidsbesluit van Biden al ingetrokken, en eerder dit jaar tekende Trump een executive order die juist bedoeld is om AI-regulering op staatsniveau terug te dringen. De enige federale AI-order van betekenis in 2026 — ondertekend in juni — richt zich op cybersecurity en is grotendeels vrijwillig.

Intussen vullen Amerikaanse staten het gat zelf op. Er is een lappendeken aan staatsregels ontstaan rond AI in werkgelegenheid, gezondheidszorg en consumentenbescherming. Voor een Nederlandse ondernemer die Amerikaanse klanten bedient of Amerikaanse AI-tools inzet, is het goed om te beseffen dat 'geen federale regulering' niet hetzelfde is als 'geen regulering'.

De Dario Amodei-paradox

Wat ik interessant vind aan de timing: amper een week voor Trumps aankondiging publiceerde Dario Amodei — de CEO van Anthropic, het bedrijf achter Claude — een oproep om AI-ontwikkeling te vertragen. Amodei pleitte voor overheidstoezicht en stelde voor dat overheden de bevoegdheid moeten krijgen om risicovolle AI-modellen te blokkeren. Hij noemde het gevaar dat AI "enormous power" zou kunnen verlenen terwijl het bestaande democratische controlemechanismen omzeilt.

De Japanse commentator @umiyuki_ai merkt in de brontweet droogjes op dat als de AI Force een soort toezichthoudend orgaan wordt, Amodei misschien precies krijgt wat hij wilde — overheidstoezicht op AI, alleen dan vanuit een heel andere politieke hoek.

Ik denk dat dat een scherpe observatie is. De vraag is niet alleen óf er toezicht komt, maar wie dat toezicht vormgeeft en met welk doel. Een AI Force die primair gericht is op het beschermen van de industrie ziet er heel anders uit dan een instantie die burgerrechten of veiligheid vooropstelt.

AI als 25 procent van het bbp — klopt dat?

Trump stelde dat AI groter zal zijn dan het internet en mogelijk 25 procent van het Amerikaanse bbp kan bereiken. Dat is een opvallende claim, en ik wilde weten of die ergens op gebaseerd is.

Wat weten we over het internet? Volgens onderzoek van het Interactive Advertising Bureau (IAB) uit 2025 vertegenwoordigt de digitale economie inmiddels zo'n 4,9 biljoen dollar, oftewel circa 18 procent van het Amerikaanse bbp. Dat is overigens een brede definitie — als je smaller kijkt, lag het internetaandeel eerder rond de 6 à 12 procent, afhankelijk van de meetmethode en het jaar.

En AI zelf? Volgens Epoch AI bedroegen de investeringen in AI-datacenters, hardware en netwerken samen zo'n 1,4 procent van het bbp in het eerste kwartaal van 2026. Dat groeit snel, maar 25 procent is een heel ander getal. Niemand lijkt precies te weten waar Trump die 25 procent vandaan haalt. Het is mogelijk een projectie op de zeer lange termijn, maar zonder bronvermelding blijft het speculatief.

Kun je je voorstellen wat het zou betekenen als een kwart van de economie van één land afhankelijk wordt van één technologische sector? Ik vind dat eerlijk gezegd een scenario dat even grote risico's als kansen met zich meebrengt.

Wat betekent dit voor Nederlandse ondernemers?

De directe gevolgen zijn beperkt — dit is Amerikaans binnenlands beleid. Maar indirect speelt het wel degelijk mee.

Ten eerste: als de VS AI-regulering bewust licht houdt terwijl de EU via de AI Act juist strenger wordt, ontstaat er een regelgevingskloof. Nederlandse bedrijven die AI-tools van Amerikaanse aanbieders gebruiken, zitten dan tussen twee werelden in. De tool voldoet misschien aan Amerikaanse normen maar niet per se aan Europese.

Ten tweede: de retoriek rond 'hoax' en het afserveren van AI-kritiek als samenzwering maakt het lastig om genuanceerd over AI-risico's te praten. Voor ondernemers die juist verantwoord met AI willen omgaan — en daar tegenover klanten en medewerkers ook helder over willen zijn — is het belangrijk om je eigen koers te varen, los van het politieke theater.

Ten derde: als de AI Force daadwerkelijk een toezichthoudend orgaan wordt, kan dat op termijn invloed hebben op welke modellen en diensten beschikbaar zijn voor internationale klanten. Dat is nu nog speculatie, maar het is iets om in je achterhoofd te houden.

Tot slot

Voor mij is dit vooral een signaal dat AI niet langer alleen een technologisch of bedrijfsmatig onderwerp is — het is voluit geopolitiek geworden. De combinatie van industriebeleid, nationale trots, en het bewust negeren van risico's is een patroon dat we kennen uit andere sectoren. Wat de AI Force precies gaat worden, weet op dit moment volgens mij niemand — Trump zelf waarschijnlijk ook nog niet. Maar het feit dat het überhaupt aangekondigd wordt, zegt iets over hoeveel gewicht AI inmiddels heeft in de politieke arena.