Pentagon laat Musk en Luckey de toekomst van oorlog uittekenen

TL;DR

• Wat: Het Amerikaanse ministerie van Defensie laat Elon Musk, Palmer Luckey (Anduril) en oud-politicus Newt Gingrich in 120 dagen een studie opleveren over de toekomst van oorlogsvoering — Project Meridian.
• Waarom relevant: De uitkomsten bepalen waar Amerika miljarden aan defensiebudget naartoe stuurt. Dat raakt de hele internationale defensie-toeleveringsketen, inclusief Europese en Nederlandse bedrijven.
• Wat je ermee kunt: Volg de uitkomsten (verwacht eind januari 2027) en beoordeel of jouw product, dienst of technologie raakvlakken heeft met de prioriteiten die eruit komen.

Gisteren kondigde de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth tijdens zijn State of the Force-toespraak op Marine Corps Base Quantico een nieuw project aan: Project Meridian. Ik viel over dit bericht omdat het niet gaat om nóg een adviescommissie, maar om drie mensen uit de tech- en politieke wereld die rechtstreeks mogen meedenken over hoe Amerika oorlog voert — nu en over twintig jaar. Dat heeft consequenties die verder reiken dan Washington.

Wat is Project Meridian precies?

Project Meridian is een studie van 120 dagen, geleid door drie co-directeuren: Elon Musk (SpaceX), Palmer Luckey (oprichter van defensiebedrijf Anduril) en Newt Gingrich, voormalig voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Het geheel staat onder toezicht van Emil Michael, de Chief Technology Officer van het Pentagon.

De opdracht is breed geformuleerd. Hegseth sprak over een mandaat dat reikt "van onder de aarde tot voorbij de maan." Concreet moet het team drie dingen doen:

1. De slagvelden van de toekomst in kaart brengen — denk aan ruimte, cyberdomein, onderzees, ondergronds.
2. Identificeren welke wapens en technologieën het leger nodig heeft om op die slagvelden te domineren.
3. Concrete, uitvoerbare oplossingen voorstellen om die technologieën te ontwikkelen, te testen en in te zetten.

De deadline is 28 januari 2027. Volgens TechCrunch worden de bevindingen daarna volledig openbaar gemaakt.

Wat mij opvalt: dit is geen vaag beleidsadvies. Het gaat om een roadmap die direct invloed kan hebben op aanbestedingen en investeringsbeslissingen van het grootste defensiebudget ter wereld.

Wie zitten er aan tafel — en waarom is dat opmerkelijk?

De drie namen zijn bewust gekozen, maar roepen ook vragen op.

Elon Musk brengt SpaceX mee — een bedrijf dat al satellieten levert voor nationale veiligheid en een van de weinige partijen is die herbruikbare rakettechnologie op schaal heeft.

Palmer Luckey richtte Anduril op, een defensietechbedrijf dat autonome drones, counter-dronesystemen en commandosoftware bouwt. Anduril heeft recent contracten binnengehaald voor langeafstandsraketten en semi-autonome gevechtsvliegtuigen.

Newt Gingrich is geen technoloog maar een politiek strateeg. Als voormalig Speaker of the House kent hij het wetgevingsproces en de defensiebegroting van binnenuit.

Ik vind het eerlijk gezegd een opvallende combinatie: twee ondernemers wier bedrijven al voor miljarden aan Pentagoncontracten hebben, en een politicus die weet hoe je budgetten door het Congres loodst. De samenstelling zegt iets over waar het Pentagon waarde ziet: niet in traditionele defensie-denktanks, maar in mensen die technologie bouwen én politiek kunnen navigeren.

De olifant in de kamer: belangenverstrengeling

Hier moet ik eerlijk zijn over wat meerdere bronnen benoemen: de mogelijke belangenverstrengeling. Volgens CNBC hebben SpaceX en Anduril samen al zo'n 4,16 miljard dollar aan lopende contracten met het Pentagon.

Dat betekent dat twee van de drie co-leiders van Project Meridian straks aanbevelingen doen over technologieën die hun eigen bedrijven al verkopen. Kun je je voorstellen hoe dat eruitziet als je concurrent bent — of als belastingbetaler?

Wat mij opvalt is dat het Pentagon in de aankondiging geen recusalregels of onafhankelijk toezichtmechanisme heeft beschreven. Dat is niet per se verdacht — het kan nog komen — maar het is wel een omissie die vragen oproept. TechCrunch en Raw Story noemen dit als belangrijk aandachtspunt.

Ik denk dat de waarde van de uitkomsten staat of valt met de transparantie van het proces. Een rapport dat zegt "investeer in autonome drones" is pas geloofwaardig als duidelijk is dat de drone-fabrikant aan tafel niet tegelijk zijn eigen orderboek aan het vullen was.

Wat betekent dit voor Europese en Nederlandse bedrijven?

Je zou kunnen denken: dit is een Amerikaans verhaal, wat heb ik daar als Nederlandse ondernemer mee te maken? Meer dan je misschien verwacht.

Als Project Meridian bepaalt dat Amerika zwaar gaat inzetten op bijvoorbeeld autonome onderzeeërs, ruimteverdediging of AI-gestuurde commandosystemen, dan verschuift de vraag in de hele internationale defensie-toeleveringsketen. Nederlandse bedrijven zitten in die keten. Denk aan bedrijven als Thales Nederland, Damen Shipyards, Robin Radar Systems — allemaal actief in defensietechnologie.

Bovendien investeert Europa zelf fors. Volgens het ministerie van Defensie en het Europees Defensie Fonds is er voor 2026 ongeveer 1 miljard euro beschikbaar via het EDF, en schat men dat er de komende jaren tot 41 miljard euro richting de Nederlandse maakindustrie kan stromen uit bredere Europese defensie-investeringen.

De Nederlandse overheid benoemt zes prioriteiten voor defensie-innovatie: slimme materialen, sensoren, intelligente systemen, quantumtechnologie, ruimtevaart en maritieme technologie. Wat mij opvalt is hoeveel overlap er zit tussen die prioriteiten en het brede mandaat van Project Meridian. Als de Amerikaanse roadmap straks dezelfde richtingen kiest, versterkt dat de business case voor Nederlandse bedrijven in die domeinen.

Stel dat je als MKB-ondernemer in tech zit

Ook als je niet in defensie werkt, is het relevant om te begrijpen hoe dit soort studies de markt beïnvloeden. Wanneer het Pentagon een technologierichting kiest, stroomt er kapitaal naartoe — en dat trekt private investeringen aan in dezelfde richting. Stel dat je als ondernemer werkt aan sensortechnologie, edge computing of autonome systemen: de uitkomsten van Project Meridian kunnen bepalen of er over twee jaar meer of minder vraag is naar wat jij bouwt.

Wat er nog onduidelijk is

Er zijn een paar dingen die ik nog niet beantwoord zie:

• Wie zit er nog meer in het team? Hegseth sprak over leden uit academia en de beleidswereld, maar namen zijn niet bekendgemaakt.
• Hoe worden aanbevelingen vertaald naar beleid? Het rapport wordt openbaar, maar het is onduidelijk of het bindend is of adviserend.
• Komt er een onafhankelijke review? Zonder recusalregels hangt de geloofwaardigheid van het rapport af van hoe transparant het proces wordt.

De deadline van 28 januari 2027 is snel. Honderdtwintig dagen voor een studie die "van onder de aarde tot voorbij de maan" reikt — dat is ambitieus. Ik ben benieuwd of het resultaat de diepgang heeft die het mandaat suggereert, of dat het eerder een richtinggevend document wordt op hoofdlijnen.

Een signaal, geen uitkomst

Voor mij is dit vooral een signaal over hoe de verhouding tussen overheid en techindustrie verschuift — niet alleen in Amerika, maar als trend. Overheden zoeken steeds vaker geen ambtenaren of generaals om de toekomst uit te tekenen, maar ondernemers die technologie bouwen. Dat heeft voordelen: snelheid, praktijkkennis, innovatiekracht. En het heeft risico's: commerciële belangen die onzichtbaar meewegen.

Als ondernemer vind ik het waardevol om dit soort ontwikkelingen te volgen — niet omdat je er morgen iets mee moet, maar omdat de richting die hier gekozen wordt, over een paar jaar voelbaar is in aanbestedingen, subsidiestromen en technologische standaarden. De uitkomsten van Project Meridian verschijnen eind januari. Dat is het moment om te kijken of de inhoud de belofte waarmaakt.