Open-source AI wordt niet gratis: Alibaba en Moonshot vragen omzetdeel

TL;DR

• Wat: Alibaba wil bij het volgende Qwen-model grote commerciële gebruikers een deel van hun omzet laten afdragen, net zoals Moonshot dat al doet met Kimi K3.
• Waarom relevant: Als je als ondernemer AI-modellen inzet voor producten of diensten, veranderen de spelregels rond kosten en licenties.
• Wat je ermee kunt: Check de licentievoorwaarden van de open-source modellen die je (overweegt te) gebruiken — vooral als je er omzet mee genereert.

Ik viel vanochtend over een tweet van tech-analyst Effie Kavagia die het kort en krachtig samenvatte: "Open source AI is discovering capitalism." Volgens berichtgeving van onder meer Reuters en TechNode is Alibaba van plan om bij de volgende generatie van het Qwen-model — vermoedelijk Qwen3.8-Max — grote commerciële gebruikers te vragen een deel van hun omzet af te staan. Het Chinese Moonshot AI doet dit al met Kimi K3. Ik vind dit een ontwikkeling die aandacht verdient, want het raakt een fundamentele aanname: dat open-source AI gratis is.

Wat er precies aan de hand is

Alibaba biedt al jaren AI-modellen aan onder de Qwen-naam. De modellen zijn open weight — dat betekent dat de geleerde instellingen van het model vrij te downloaden zijn, zodat ontwikkelaars het kunnen draaien en aanpassen op hun eigen servers. Tot nu toe betaalden alleen klanten die via Alibaba Cloud werkten. Wie het model zelf draaide, betaalde niks.

Dat lijkt te veranderen. Volgens bronnen die Reuters citeert, wil Alibaba bij het volgende model commerciële gebruikers laten meebetalen via een omzetdelingsconstructie. Het exacte percentage is nog niet vastgelegd en de onderhandelingen lopen nog. De aankondiging zou al volgende week kunnen komen.

Moonshot AI, een andere Chinese speler, loopt hierin voorop. Bij Kimi K3 — een model met 2,8 biljoen parameters dat eind juli 2026 uitkwam — hanteert Moonshot al een vergelijkbaar systeem. Bedrijven die het model doorverkopen als dienst (zogenaamde Model-as-a-Service-aanbieders) en meer dan 20 miljoen dollar per jaar omzetten, moeten een apart commercieel contract sluiten. De omzetafdracht kan oplopen tot 30 procent.

Wat ik hier opmerkelijk vind: puur intern gebruik is bij Moonshot expliciet vrijgesteld van deze voorwaarden. Als je Kimi K3 alleen inzet voor je eigen processen en documenten, betaal je dus niets extra.

Waarom dit een nieuw model is — in beide betekenissen

Open-source software kennen we al decennia. Linux, WordPress, PostgreSQL — allemaal vrij beschikbaar, en toch zijn er bedrijven omheen gebouwd die geld verdienen met support, hosting of extra functies. Wat hier gebeurt is anders. Alibaba en Moonshot geven de modelgewichten weg, maar vragen een percentage van je omzet als je er commercieel groot mee gaat.

Vergelijk het met een restaurant dat een recept publiceert. Iedereen mag het thuis koken. Maar als je er een keten mee opent die miljoenen omzet, wil de bedenker een deel van de taart. Dat is nieuw in de wereld van open AI-modellen.

In academische literatuur wordt dit de derde generatie AI-businessmodellen genoemd: niet puur pay-per-use zoals cloud-API's, niet klassiek freemium, maar een gelaagd model waarin de maker meedeelt in het succes van grootgebruikers. Ik denk dat dit een pragmatische middenweg is. De makers hebben enorme kosten — het trainen van een model als Kimi K3 kost naar schatting tientallen miljoenen dollars — en een puur gratis model is op termijn niet houdbaar.

Wat dit voor een ondernemer betekent

Laat ik beginnen met de geruststelling: als je als MKB-ondernemer een open-source model draait voor je eigen bedrijfsprocessen — denk aan het samenvatten van documenten, het beantwoorden van klantvragen intern, of het analyseren van data — dan verandert er waarschijnlijk weinig. Bij Moonshot is intern gebruik expliciet uitgezonderd, en het ligt in de lijn der verwachting dat Alibaba iets vergelijkbaars doet.

Het wordt anders als je een product of dienst bouwt bovenop zo'n model en daar klanten voor laat betalen. Stel dat je als ondernemer een AI-tool ontwikkelt die juridische documenten samenvat, en je gebruikt Qwen als basis. Op het moment dat je omzet een bepaalde drempel passeert, zou je een deel moeten afdragen aan Alibaba.

De kostenafweging verandert

Tot nu toe was de rekensom voor veel bedrijven relatief simpel: je kon kiezen tussen een commerciële API (zoals die van OpenAI of Anthropic, betalen per gebruik) of een open-source model zelf draaien (eigen hardware, maar geen licentiekosten). Die tweede optie wordt nu genuanceerder. Je bespaart nog steeds op API-kosten, maar bij substantiële omzet komt er een omzetafdracht bij.

Dat hoeft overigens niet per se duurder uit te vallen dan een commerciële API. Bij een API betaal je per verzoek, ongeacht je marge. Bij een omzetdelingsmodel betaal je alleen als je ook daadwerkelijk verdient. Dat verschil is niet onbelangrijk.

Licenties lezen wordt nóg belangrijker

Wat mij betreft is de belangrijkste les hier niet het percentage, maar het principe. De tijd dat je een open-source AI-model kon downloaden zonder naar de licentie te kijken, is voorbij. Elk model heeft eigen voorwaarden, en die voorwaarden veranderen. Bij Moonshot zit het omslagpunt bij 20 miljoen dollar omzet en 100 miljoen maandelijkse actieve gebruikers. Dat zijn drempels die voor de meeste Nederlandse MKB-bedrijven ver weg liggen — maar als je een schaalbaar product bouwt, zijn ze minder hypothetisch dan je denkt.

Hoe breed wordt deze trend?

Ik zou zelf graag willen weten hoe andere aanbieders van open-source modellen hierop reageren. Meta, dat met Llama een van de meest gebruikte open modellen aanbiedt, hanteert al een vergelijkbaar drempelsysteem: boven 700 miljoen maandelijkse gebruikers moet je een aparte licentie aanvragen. Maar een omzetdeling is daar (nog) niet aan de orde.

Het is denkbaar dat dit een patroon wordt. De kosten van modeltraining stijgen, de concurrentie is hevig, en investeerders willen rendement zien. Moonshot, dat volgens berichten een beursgang in Hongkong overweegt en een waardering van meer dan 30 miljard dollar nastreeft, heeft al 300 miljoen dollar aan jaaromzet. Die omzet moet ergens vandaan komen.

Tegelijkertijd is het geen uitgemaakte zaak. Als de voorwaarden te streng worden, wijken ontwikkelaars uit naar modellen zonder die verplichting. De concurrentie tussen modellen is juist wat open source zo krachtig maakt.

Tot slot

Voor mij is dit vooral een signaal dat de AI-markt volwassen wordt. De fase waarin alles gratis weggegeven werd om marktaandeel te winnen, maakt plaats voor modellen waarin iedereen — maker én gebruiker — nadenkt over de waarde die gecreëerd wordt en hoe die verdeeld wordt. Dat is niet gek, dat is economie. Maar het betekent wel dat je als ondernemer niet alleen naar de technische specificaties van een model moet kijken, maar ook naar de kleine lettertjes eronder.