138 vrouwelijke EU-parlementariërs op deepfake-sites vermeld

TL;DR

• Wat: Onderzoek toont dat minstens 138 vrouwelijke parlementsleden uit 22 EU-landen opduiken op expliciet deepfake-materiaal of in databases die linken naar deepfake-tools.
• Waarom relevant: Deepfake-technologie richt zich niet alleen op politici — dezelfde tools zijn inzetbaar tegen ondernemers, medewerkers en bedrijven.
• Wat je ermee kunt: Inventariseer of jouw organisatie een verificatieprotocol heeft voor verdachte video- of audiocontent van bestuurders of medewerkers.

Ik stuitte op een onderzoek dat WIRED deze week publiceerde en dat me niet meer losliet. Onderzoeker Benjamin Shultz analyseerde zo'n 160 domeinen die deepfake-misbruik en niet-consensuele seksuele content hosten — en vond dat minstens 138 vrouwelijke parlementsleden uit 22 EU-landen daarop voorkomen. Ik vind dat een cijfer waar je even bij stil moet staan.

Wat het onderzoek laat zien

Shultz, verbonden aan de Duitse denktank Agora Digitale Transformation en het American Sunlight Project, bekeek de nationale parlementen van alle 27 EU-landen. Hij compileerde een lijst van zo'n 5.800 parlementariërs en doorzocht vervolgens die 160 domeinen op vermeldingen.

De resultaten zijn ontnuchterend:

• 138 vrouwelijke parlementariërs uit 22 landen verschijnen op die sites.
• Slechts 9 mannelijke parlementariërs werden op enige manier vermeld.
• Vrouwelijke parlementsleden zijn volgens Shultz' berekening 33 keer zo waarschijnlijk doelwit als hun mannelijke collega's.

De sites variëren in wat ze aanbieden. Sommige hosten daadwerkelijk expliciet videomateriaal. Andere functioneren meer als een soort catalogus: namen, officiële foto's, sociale-mediaprofielen, en zelfs secties waarin het lichaam van de persoon wordt 'beoordeeld'. Vanuit die profielen wordt doorgelinkt naar zogenaamde nudifier-apps of andere deepfake-creatietools.

Duitsland, Nederland, Italië en Frankrijk komen naar voren als de landen met de meeste getroffen politici.

Een Nederlands geluid

Suzanne Kröger, Tweede Kamerlid voor GroenLinks-PvdA, is een van de betrokken politici en reageerde op het onderzoek. Ze noemt deepfake-pornografie "onderdeel van een veel grotere trend van online haat en intimidatie tegen vrouwen en vrouwelijke politici." Kröger noemde de bevindingen "echt diep verontrustend" en benadrukte dat het prioriteit moet zijn om dit soort beelden te laten verwijderen én om de technologie strenger te reguleren.

Wat mij opvalt aan haar woorden is de bredere lading: het gaat niet alleen om de beelden zelf, maar om het effect dat ze hebben op wie er überhaupt de politiek in durft te stappen. Shultz zelf formuleert het zo: "It discourages women from taking office and crowds them out of public life."

Wat betekent dit buiten de politiek?

Je zou kunnen denken: dit gaat over politici, niet over mijn bedrijf. Maar de technologie maakt geen onderscheid. Dezelfde tools die op die sites worden aangeboden, zijn beschikbaar voor iedereen met een internetverbinding.

Stel dat je als ondernemer een herkenbaar gezicht hebt — je staat op je website, op LinkedIn, misschien in lokale media. De drempel om met AI-tools een nepvideo of nepafbeelding van jou te maken is inmiddels buitengewoon laag. En het hoeft niet eens expliciet materiaal te zijn om schade aan te richten. Een overtuigende deepfake-video waarin 'jij' iets zegt over een klant, een concurrent, of een financiële kwestie kan genoeg zijn.

Voor het MKB zijn er volgens cybersecurity-experts meerdere concrete risico's:

Reputatieschade

Een deepfake van een bestuurder of medewerker die viraal gaat, kan het vertrouwen van klanten en partners ondermijnen — nog voordat je de kans hebt gehad om uit te leggen dat het nep is.

Financiële fraude

Er zijn inmiddels gedocumenteerde gevallen waarbij deepfake-audio of -video wordt ingezet om medewerkers te misleiden tot het overmaken van geld. Een overtuigende stem van 'de directeur' die belt met een urgent verzoek — dat is geen science fiction meer.

Interne verwarring

Valse instructies via deepfake-audio of -video kunnen processen stilleggen of verkeerde beslissingen in gang zetten.

Kun je je voorstellen dat een medewerker een videobericht ontvangt dat eruitziet alsof het van jou komt, met het verzoek om een betaling te doen? De vraag is niet of de technologie dat kan — dat kan ze al. De vraag is of jouw organisatie weet hoe ze zoiets verifieert.

De juridische stand van zaken in Nederland

In Nederland is de wetgeving rond deepfakes op dit moment nog in beweging. Eind 2025 werd een initiatiefwetsvoorstel in consultatie gebracht dat natuurlijke personen het recht zou geven om het maken, gebruiken en verspreiden van deepfakes van hun stem of uiterlijk te verbieden.

Tegelijkertijd heeft de Nederlandse overheid aangegeven geen aparte deepfake-wetgeving te willen creëren. Het standpunt is dat bestaand auteursrecht, strafrecht, privacywetgeving en de Europese Digital Services Act (DSA) voldoende instrumenten bieden.

Er is dus spanning tussen wat het parlement wil en wat het kabinet voorstelt. Dat maakt de situatie voor ondernemers niet eenvoudiger: het is onduidelijk welke bescherming je precies hebt als jouw beeltenis wordt misbruikt. Wat wel vaststaat, is dat platforms onder de DSA verplicht zijn om illegale content te verwijderen — maar dat proces is niet altijd snel.

Ik denk dat het voor ondernemers verstandig is om dit niet af te wachten. Een eenvoudig verificatieprotocol — bijvoorbeeld dat financiële verzoeken altijd via een tweede kanaal worden bevestigd — is iets wat je vandaag nog kunt inrichten.

De bredere trend

Wat mij aan dit onderzoek het meest raakt, is niet de technologie zelf maar de schaal. Honderdachtendertig vrouwelijke politici uit 22 landen — en dat zijn alleen de nationale parlementsleden. Het onderzoek keek niet naar regionale politici, ondernemers, journalisten, docenten, of andere publieke figuren.

De sites die Shultz onderzocht zijn geen verborgen hoekjes van het internet. Het zijn ecosystemen: databases die foto's verzamelen, tools die daaraan gekoppeld zijn, en output die verspreid wordt. Het is, om het in bedrijfstermen te zeggen, een keten — met toeleveranciers, productie en distributie.

Voor mij is dit vooral een signaal dat deepfake-misbruik geen incidenteel probleem is dat af en toe het nieuws haalt. Het is een structureel verschijnsel met een infrastructuur erachter. En die infrastructuur maakt geen onderscheid tussen een parlementariër en een ondernemer.