New York pakt 12 deepfake-sites aan: wat betekent dat hier?

TL;DR

• Wat: De officier van justitie in Manhattan heeft 12 websites in beslag genomen die deepfake-pornografie verkochten van zo'n 1.200 echte personen — voornamelijk vrouwen.
• Waarom relevant: Sinds 2 augustus 2026 geldt de EU AI-verordening die ook Nederlandse bedrijven verplicht deepfake-content te labelen. Dit soort handhaving laat zien dat overheden het onderwerp serieus nemen.
• Wat je ermee kunt: Controleer of jouw bedrijf AI-gegenereerde beelden of video's gebruikt — zo ja, check of je voldoet aan de labelverplichting uit de AI-verordening.

Afgelopen maandag maakte Alvin Bragg, de officier van justitie in Manhattan, bekend dat zijn kantoor twaalf websites in beslag heeft genomen die AI-gegenereerde seksuele beelden verkochten van echte mensen. Ik viel over dit bericht omdat het de grootste juridische actie ooit is tegen dit type websites — en omdat het raakvlakken heeft met regelgeving die nu ook in Europa van kracht is.

Wat er precies is gebeurd

Het kantoor van de Manhattan District Attorney heeft met een gerechtelijk bevel de domeinnamen van twaalf websites overgenomen. Die sites gebruikten AI-tools om bestaande foto's en video's van echte personen om te zetten in wat het persbericht "hyperrealistische" seksuele beelden noemt. Het gaat om zogenaamde non-consensual intimate imagery (NCII) — intiem beeldmateriaal dat zonder toestemming is gemaakt.

De slachtoffers — zo'n 1.200 mensen — waren overwegend vrouwen in publieke functies: acteurs, politici, atleten, muzikanten en social media-influencers. Volgens berichtgeving van 404 Media bevonden zich onder de slachtoffers ook first ladies van meerdere landen en leden van koninklijke families.

De juridische basis is een wet die New York in 2023 invoerde en die het maken en verspreiden van seksueel expliciete deepfakes strafbaar stelt. De officier van justitie benadrukte dat het onderzoek nog loopt en dat zijn kantoor de sites monitort om te voorkomen dat ze onder een ander domein terugkeren.

Waarom dit meer is dan een Amerikaans verhaal

Ik vind het interessant om dit bericht naast de Europese ontwikkelingen te leggen. Want terwijl New York met strafrecht optreedt, heeft Europa sinds 2 augustus 2026 een eigen instrument: de transparantieverplichtingen voor deepfakes uit de EU AI-verordening.

Die verordening definieert een deepfake als "door AI gegenereerd of gemanipuleerd beeld-, audio- of videomateriaal dat een gelijkenis vertoont met bestaande personen." Organisaties die zulke content maken of inzetten — de verordening noemt hen 'deployers' — moeten dat duidelijk en zichtbaar labelen op het moment dat iemand de content voor het eerst ziet.

Daarnaast werkt Nederland aan eigen wetgeving. Er ligt een voorstel om een zogeheten naburig recht op deepfakes te introduceren: iedereen zou het recht krijgen om het vervaardigen, gebruiken en verspreiden van deepfakes van hun stem of uiterlijk toe te staan of te verbieden. Het opzettelijk maken en verspreiden zonder toestemming zou expliciet strafbaar worden. Volgens Clairfort en een publicatie in het Nederlands Juristenblad loopt die wetgeving nog.

Wat mij opvalt: de richting is overal dezelfde. Overheden bewegen van "we zien het probleem" naar "we pakken het aan." Het verschil zit in het tempo en het instrument — strafrecht in New York, transparantieverplichtingen in de EU, naburig recht in Nederland.

Wat dit voor ondernemers betekent

Je denkt misschien: dit gaat over criminele websites, niet over mijn bedrijf. En dat klopt — de meeste MKB-ondernemers maken uiteraard geen deepfake-pornografie. Maar de bredere context raakt je mogelijk wel.

AI-beelden in marketing en communicatie

Stel dat je als ondernemer AI-tools gebruikt om beeldmateriaal te maken voor je website, social media of productvideo's. Denk aan een AI-gegenereerde woordvoerder, een synthetische stem in een instructievideo, of door AI bewerkte productfoto's waarin mensen voorkomen. Sinds augustus 2026 moet je dat labelen volgens de AI-verordening. Het label moet:

• Duidelijk en herkenbaar zijn op het moment van eerste weergave
• Toegankelijk zijn voor mensen met een beperking
• Niet verstopt zitten in kleine lettertjes of een footer

Een vaag zinnetje onderaan een pagina is volgens de richtlijnen niet voldoende. Een korte vermelding die niemand leest in je algemene voorwaarden evenmin.

Reputatierisico

Er is ook een kant die je niet zelf in de hand hebt. Kun je je voorstellen wat het betekent als iemand deepfake-beelden maakt van jou, je medewerkers of je klanten? Het persbericht van de Manhattan DA stelt dat de impact op "emotioneel en mentaal welzijn" groot is. Dat is geen abstracte overweging — het raakt direct aan vertrouwen, veiligheid en reputatie.

Voor bedrijven die met publieke figuren werken, of die zelf zichtbare medewerkers hebben op social media, is het goed om te weten dat er nu juridische instrumenten bestaan om tegen dit soort praktijken op te treden. In New York via het strafrecht, in de EU via de AI-verordening, en mogelijk binnenkort in Nederland via specifieke deepfake-wetgeving.

De grenzen van handhaving

Wat ik me wel afvraag: hoe effectief is het om domeinnamen in beslag te nemen? De officier van justitie in Manhattan zegt dat hij de sites monitort om te voorkomen dat ze onder andere domeinen terugkeren. Maar de operators van deze twaalf sites zijn niet geïdentificeerd — althans, daar is niets over bekendgemaakt. De sites kunnen technisch gezien elders opnieuw opduiken.

Gothamist citeert de titel van het eigen artikel veelzeggend: "many more are out there." Het is een spelletje whack-a-mole — je slaat er twaalf dicht, maar het onderliggende probleem is dat de AI-tools breed beschikbaar zijn en de drempel om dit soort content te maken steeds lager wordt.

Dat maakt de Europese aanpak via transparantieverplichtingen in mijn ogen een interessante aanvulling. Niet alleen de eindproducten aanpakken, maar ook de keten ertussen: wie maakt het, wie verspreidt het, en is het gelabeld?

Een kort perspectief

Voor mij is dit vooral een signaal dat de juridische wereld deepfakes niet meer als een curiositeit ziet, maar als een concreet probleem met echte slachtoffers. Twaalf sites, 1.200 mensen, overwegend vrouwen. Dat zijn geen abstracte cijfers.

En voor ons als ondernemers in Nederland is de boodschap tweeledig. Ten eerste: als je AI-beeldmateriaal inzet, zorg dat je aan de labelverplichtingen voldoet — die gelden nu. Ten tweede: de bescherming tegen misbruik van je eigen beeltenis wordt sterker, zowel vanuit Europa als vanuit nationale wetgeving die in de maak is. Ik denk dat dat een goede ontwikkeling is, al zal de effectiviteit van de handhaving de komende jaren het echte verhaal worden.