138 vrouwelijke politici op deepfake-sites: wat het onderzoek laat zien

TL;DR

• Wat: Onderzoek van 160 deepfake-websites toont dat minstens 138 vrouwelijke parlementsleden uit 22 EU-landen erop verschijnen — slechts 9 mannen.
• Waarom relevant: Deepfakes raken niet alleen politici; ook medewerkers en ondernemers kunnen doelwit worden, met directe reputatieschade als gevolg.
• Wat je ermee kunt: Controleer of jouw bedrijf voldoet aan de transparantieverplichtingen van de EU AI Act, die per 2 augustus 2026 gelden voor AI-gegenereerde content.

Ik viel over een bericht dat WIRED deelde: een analyse van zo'n 160 deepfake-websites laat zien dat politici uit 22 landen erop voorkomen. Bijna allemaal vrouwen. Wat mij hier direct opvalt, is de schaal — en hoe weinig aandacht dit krijgt in de gemiddelde ondernemersbubble, terwijl de implicaties breder zijn dan je op het eerste gezicht denkt.

Wat het onderzoek precies laat zien

Benjamin Shultz, onderzoeker bij de Duitse denktank Agora Digitale Transformation en de American Sunlight Project, heeft gegevens van meer dan 5.800 nationale parlementsleden uit alle 27 EU-landen verzameld. Vervolgens gebruikte hij aangepaste zoekmachines om te achterhalen welke van die politici op deepfake-websites opdoken.

De uitkomst: minstens 138 vrouwelijke parlementsleden uit 22 EU-landen verschijnen op die sites. Slechts 9 mannelijke politici werden op enige manier vermeld. Vrouwelijke parlementariërs hebben daarmee 33 keer meer kans om op dit soort websites terecht te komen. De sites bevatten niet alleen gegenereerde beelden, maar ook officiële foto's, links naar social media-profielen, secties waarin lichamen worden beoordeeld, en directe koppelingen naar zogenaamde "nudifier"-tools — software die met AI kleding van foto's verwijdert.

Duitsland, Nederland, Italië en Frankrijk zijn de landen waar de meeste politici op deze sites verschijnen. Hoe prominenter iemand is, hoe groter de kans om doelwit te worden.

Nederland is nadrukkelijk in beeld

Wat ik bijzonder vind, is dat Nederland in de top staat van getroffen landen. Eerder bleek al uit berichtgeving van onder meer NL Times dat tientallen Nederlandse BN'ers en politici — allemaal vrouwen — in deepfake-video's opdoken. Onder de doelwitten bevonden zich parlementsleden van partijen als BBB, D66, GroenLinks-PvdA, PvdD en VVD.

Nederlands Kamerlid Suzanne Kröger noemde de bevindingen "echt diep verontrustend" en sprak van een bredere trend van online haat tegen vrouwelijke politici. Haar collega Sarah Dobbe benadrukte het belang van slachtofferhulp en snelle verwijdering van content.

Ik denk dat dit een belangrijk signaal is. Als gekozen volksvertegenwoordigers op deze schaal doelwit worden, dan is de drempel om hetzelfde te doen met minder publieke figuren — ondernemers, medewerkers, klantcontactpersonen — lager dan we misschien denken.

Waarom dit verder reikt dan politiek

Stel dat je als ondernemer een herkenbaar gezicht hebt. Je staat op je website, op LinkedIn, op social media. Met de huidige generatie AI-tools is het technisch eenvoudig geworden om van een gewone foto realistisch ogende nepbeelden te maken. Dat hoeft niet per se seksueel te zijn — het kan ook een nepvideo zijn waarin je iets zegt dat je nooit gezegd hebt, of een gemanipuleerd beeld dat in een andere context wordt geplaatst.

Volgens Beschermheren.nl is reputatieschade door deepfakes een reëel en groeiend risico voor bedrijven van elke omvang. Een deepfake van een medewerker of directeur die viraal gaat, kan het vertrouwen van klanten, partners en het publiek serieus ondermijnen.

Kun je je voorstellen wat het betekent als een klant een nepvideo van jou ziet, zonder te weten dat het nep is? Het maakt niet uit of je die video na twee dagen laat verwijderen — de eerste indruk is dan al gemaakt.

Wat de wetgever doet — en wat dat voor jou betekent

Er beweegt op dit moment veel op wetgevingsgebied. Twee dingen vallen mij op:

De EU AI Act

Per 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen uit de EU AI Act. Artikel 50 schrijft voor dat wie AI-systemen inzet om beeld-, audio- of videocontent te genereren die op echte personen lijkt, verplicht is om openbaar te maken dat het om AI-gegenereerde content gaat. Dat geldt dus ook als je bijvoorbeeld een AI-gegenereerde woordvoerder in een marketingvideo gebruikt, of een AI-stem die op een echt persoon lijkt.

De boetes kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde omzet — al gelden er lagere plafonds voor MKB en startups.

Nederlandse wetgeving

In oktober 2025 is er een initiatiefwetsvoorstel ingediend dat iedereen het recht wil geven om het maken, gebruiken en verspreiden van deepfakes van hun stem of uiterlijk te verbieden. Het kabinet heeft echter aangegeven geen aparte deepfake-wet te willen, omdat bestaande wetgeving (auteursrecht, strafrecht, AVG en de Digital Services Act) volgens hen voldoende handvatten biedt.

Ik vind het eerlijk gezegd de vraag of die bestaande instrumenten snel genoeg werken als jij of een van je medewerkers slachtoffer wordt. Het verwijderen van content van buitenlandse websites is in de praktijk traag en ingewikkeld.

Wat je als ondernemer kunt overwegen

Ik ga hier geen checklist van maken alsof ik expert ben in digitale beveiliging — dat ben ik niet. Maar een paar dingen die ik zelf zou willen weten als ik dit lees:

• Weet je welke foto's en video's van jou en je team vrij beschikbaar zijn online? Hoe meer materiaal er is, hoe makkelijker het is om er iets mee te doen.
• Heb je nagedacht over hoe je reageert als het je overkomt? Niet als doemscenario, maar als onderdeel van je crisiscommunicatie.
• Gebruik je zelf AI-tools voor content? Check of je per augustus 2026 aan de transparantieverplichtingen van de AI Act voldoet. Dat geldt al bij AI-gegenereerde marketingbeelden.

Tot slot

Wat mij het meest raakt aan dit onderzoek, is niet de technologie maar het patroon: 138 vrouwen tegenover 9 mannen. Dat is geen technisch probleem, dat is een maatschappelijk probleem dat met technologie wordt uitgevoerd. En voor ondernemers is de les breder dan "pas op voor deepfakes" — het gaat over de vraag hoe kwetsbaar je digitale identiteit eigenlijk is, en of je daar al eens bij hebt stilgestaan.