Amerikaanse overheidssite gebruikte Chinees AI-model ondanks FBI-waarschuwing

TL;DR

• Wat: De website van het Amerikaanse Federal Register gebruikte Alibaba's Qwen-model als zoekfunctie, terwijl de FBI datzelfde bedrijf beschuldigt van het illegaal kopiëren van Anthropic's AI-technologie.
• Waarom relevant: Als zelfs een overheidsinstantie niet weet welk AI-model er onder de motorkap draait, hoe goed weet jij dat dan van jouw bedrijfssoftware?
• Wat je ermee kunt: Vraag je softwareleveranciers expliciet welk AI-model hun product aandrijft en waar je data naartoe gaat.

Ik stuitte op een bericht dat me even deed knipperen. De website van het Amerikaanse Federal Register — het digitale publicatieblad van de federale overheid — bleek stilletjes een AI-zoekfunctie te draaien op Alibaba's Qwen-model. Hetzelfde model waarvan de FBI een paar weken eerder zei dat het op "kwaadaardige" wijze is gekopieerd van het Amerikaanse Anthropic. Dat voelt als met je linkerhand verbieden wat je rechterhand inkoopt.

Wat er precies is gebeurd

De website van het Federal Register wordt beheerd door de National Archives, een federale overheidsinstantie. Op de geavanceerde zoekpagina konden gebruikers kiezen uit vijf zoekmodi om door voorgestelde regelgeving te bladeren. Twee daarvan draaiden op Qwen3:0.6B, een open-source AI-model van het Chinese techbedrijf Alibaba.

Het is onduidelijk wanneer de Qwen-opties precies zijn toegevoegd. Wat wél duidelijk is: ze zijn woensdag 17 september stilletjes verwijderd, rond het moment dat er op sociale media ophef over ontstond. Volgens Reuters bevestigen screenshots en een gearchiveerde versie van de broncode dat de zoekopties er stonden. De National Archives en het Witte Huis reageerden niet op verzoeken om commentaar.

Daniel Castro, een technologiebeleidsanalist, noemde het "een van de meest krankzinnige dingen die ik ooit heb gezien." Congreslid John Moolenaar was stelliger: "Geen enkele federale overheidsinstantie zou een Chinees AI-model moeten gebruiken."

De achtergrond: wat is 'distillatie' en waarom is het relevant?

Om te begrijpen waarom dit zo gevoelig ligt, moet je weten wat de FBI Alibaba verwijt. In juni 2026 stuurde Anthropic — het bedrijf achter het AI-model Claude — een brief aan de Amerikaanse Senaat. Daarin beschrijft Anthropic wat het de grootste bekende "distillatieaanval" op hun modellen noemt.

Distillatie klinkt technisch, maar het idee is eigenlijk simpel. Stel je voor dat je een ervaren chef-kok hebt die jarenlang recepten heeft ontwikkeld. Distillatie is alsof iemand die chef duizenden keren laat koken, elke stap filmt, en vervolgens een goedkopere kok traint op basis van die video's. Het resultaat is een model dat vergelijkbare dingen kan als het origineel — maar dan gebouwd op andermans werk.

Volgens Anthropic genereerden partijen gelieerd aan Alibaba's Qwen-lab tussen 22 april en 5 juni 2026 meer dan 28,8 miljoen interacties met Claude, via zo'n 25.000 frauduleuze accounts. De campagne richtte zich specifiek op Claude's capaciteiten voor softwareontwikkeling en zelfstandig redeneren. Volgens meerdere bronnen overtrof deze operatie de eerdere distillatie-activiteiten van DeepSeek, MiniMax en Moonshot AI samen.

Alibaba ontkent de beschuldigingen. De Chinese ambassade noemde de aantijgingen "ongegrond."

Ik vind het belangrijk om hier eerlijk te zijn: dit zijn beschuldigingen, geen bewezen feiten in juridische zin. Maar het feit dat de FBI er publiekelijk voor waarschuwt, maakt het op z'n minst iets om serieus te nemen.

Waarom dit voor Nederlandse ondernemers relevant is

Je denkt misschien: dit speelt in Amerika, wat heb ik ermee te maken? Meer dan je zou verwachten.

Als MKB-ondernemer gebruik je waarschijnlijk al AI-tools — voor klantenservice, zoekfuncties op je website, documentverwerking, of analyses. Maar weet je welk model er onder de motorkap zit? Veel softwareleveranciers bouwen hun producten bovenop AI-modellen van derden. Een leverancier kan zeggen dat zijn dienst "Europees gehost" is, terwijl het onderliggende model uit China kan komen. Dat punt wordt ook gemaakt door brancheanalisten die de groei van Chinese open-source modellen in zakelijke software volgen.

In Nederland groeit het AI-gebruik in het MKB snel. Volgens overheidsonderzoek gebruikte in 2024 zo'n 23% van de bedrijven met tien of meer medewerkers minstens één AI-technologie. Dat percentage is sindsdien alleen maar gestegen. De kans dat jij — bewust of onbewust — met een Chinees AI-model werkt, is reëel.

Dat hoeft overigens niet per definitie een probleem te zijn. Open-source modellen als Qwen zijn vrij beschikbaar en worden door veel ontwikkelaars wereldwijd ingezet. Maar het wordt wél een probleem als:

• Je data via zo'n model naar servers gaat waarover je geen controle hebt.
• Het model in kwestie mogelijk is gebouwd op gestolen technologie, wat juridische risico's kan opleveren.
• Je als bedrijf niet eens wéét dat je het gebruikt.

Wat kun je praktisch doen?

Ik denk dat de belangrijkste les hier niet technisch is, maar organisatorisch. Stel je leveranciers de vraag: "Welk AI-model zit er onder jullie product, en waar worden mijn gegevens verwerkt?" Het is een simpele vraag. Als je leverancier die niet kan beantwoorden, is dat op zichzelf al een antwoord.

Het Nederlandse kabinet presenteerde in juli 2026 een internationale strategie voor veilige AI. Daarnaast loopt het GPT-NL-project — een Nederlands open-source taalmodel van TNO, NFI en SURF. Dat soort initiatieven laat zien dat de herkomst van AI-modellen steeds meer een strategisch thema wordt, niet alleen een technisch detail.

De bredere vraag: weten we wat we inkopen?

Wat mij hier het meest opvalt, is niet dat het Federal Register een Chinees model gebruikte. Het is dat blijkbaar niemand binnen die organisatie de verbinding legde met wat de eigen FBI een paar weken eerder publiekelijk had gezegd. Dat is geen technisch falen — dat is een organisatorisch gat.

Kun je je voorstellen hoe dat gesprek zou gaan als een Nederlandse overheidsinstantie software inkoopt die draait op een model waarvan de AIVD zegt dat het mogelijk op gestolen technologie is gebouwd? Het klinkt vergezocht, maar het Amerikaanse voorbeeld laat zien dat het gewoon kan gebeuren als niemand de juiste vragen stelt.

In de Tweede Kamer komen met enige regelmaat vragen over AI-herkomst en dataveiligheid voorbij. De EU AI Act dwingt steeds meer transparantie af over welke modellen in producten zitten. Maar uiteindelijk begint het bij de inkoper — en dat ben jij.

Tot slot

Voor mij is dit vooral een verhaal over bewustzijn. Niet over China-angst, niet over technische superioriteit, maar over de simpele vraag: weet je wat je gebruikt? De Amerikaanse overheid wist het kennelijk niet. Ik denk dat veel Nederlandse ondernemers, als ze eerlijk zijn, het antwoord op die vraag ook niet altijd paraat hebben. Het is misschien een goed moment om die vraag eens te stellen — aan je leverancier, en aan jezelf.