China wil open-source AI-zone voor BRICS-landen opzetten

TL;DR

• Wat: China stelt op de BRICS-top voor om een open-source AI-zone op te richten waar lidstaten samen grote taalmodellen ontwikkelen en toepassen.
• Waarom relevant: De AI-markt splitst zich steeds duidelijker in blokken — dat beïnvloedt welke modellen en infrastructuur jij als ondernemer straks kunt gebruiken.
• Wat je ermee kunt: Houd in de gaten welke open-source modellen uit BRICS-landen komen en of jouw AI-tooling daarop draait of juist afhankelijk is van Amerikaanse aanbieders.

Vandaag kwam het bericht naar buiten dat president Xi Jinping op de BRICS-top in New Delhi vijf samenwerkingsinitiatieven heeft voorgesteld, waarvan er eentje direct mijn aandacht trok: een open-source AI-zone voor BRICS-landen. Ik vind dit interessant omdat het laat zien hoe AI niet langer alleen een technologieverhaal is, maar steeds meer een geopolitiek schaakspel wordt — en dat raakt uiteindelijk ook de keuzes die wij als ondernemers maken.

Wat heeft Xi precies voorgesteld?

Op 13 september 2026 presenteerde Xi Jinping tijdens de achttiende BRICS-top vijf initiatieven voor wat hij "Greater BRICS"-samenwerking noemt. De vijf pijlers zijn:

1. Open-source en inclusieve AI — samenwerking bij het ontwikkelen en toepassen van grote taalmodellen, onderzoek en training, en het bouwen van een open AI-ecosysteem.
2. Handels- en investeringsfacilitatie — maatregelen om handel en investeringen binnen het blok te versoepelen.
3. Digitale economie — samenwerking op het gebied van digitale industrie.
4. Slimme productie — hulp bij het opzetten van slimme fabrieken en het ontwikkelen van gezamenlijke standaarden.
5. Talentontwikkeling — een BRICS-alliantie voor het opleiden van ingenieurs en een uitwisselingsprogramma voor jonge wetenschappers.

Het AI-initiatief springt eruit. China belooft niet alleen technologie te delen, maar wil actief ondersteuning bieden bij de ontwikkeling en toepassing van grote taalmodellen (LLM's — dat zijn de modellen achter tools zoals ChatGPT en vergelijkbare systemen). Het doel is een "open ecosysteem voor AI" binnen de BRICS-landen.

Xi formuleerde het zo: opkomende technologieën moeten "het pad verlichten naar gedeelde welvaart." Een mooie zin, maar wat zit erachter?

Waarom open-source, en waarom nu?

Dit voorstel komt niet uit de lucht vallen. Chinese AI-bedrijven hebben de afgelopen jaren steeds sterkere open-source modellen uitgebracht. Open-source betekent in dit geval dat de onderliggende code van een AI-model vrij beschikbaar is, zodat anderen het kunnen aanpassen, verbeteren en lokaal draaien — zonder afhankelijk te zijn van servers in de VS of de EU.

Dat is een fundamenteel ander model dan wat de grote Amerikaanse spelers doen. Bedrijven als OpenAI en Google houden hun krachtigste modellen achter gesloten deuren. Je kunt ze gebruiken via hun platforms, maar je hebt geen toegang tot de broncode en geen controle over waar je data naartoe gaat.

China kiest dus bewust voor de tegenovergestelde strategie. En dat is slim vanuit geopolitiek perspectief: als je BRICS-partners jouw open-source modellen laat gebruiken en aanpassen, bouw je invloed op zonder dat het voelt als afhankelijkheid. Het is een soort digitale infrastructuurstrategie — vergelijk het met het aanleggen van wegen en spoorlijnen, maar dan voor AI.

Wat mij opvalt is de timing. De spanningen tussen de VS en China op technologiegebied nemen toe. Er zijn exportbeperkingen op chips, er is discussie over databescherming, en er is een groeiende druk op landen om te kiezen. Dit BRICS-voorstel is in die context een duidelijk signaal: wij bieden een alternatief.

Wat betekent dit voor een Nederlands bedrijf?

Je denkt misschien: BRICS, dat is ver van mijn bed. Maar ik zou zeggen: minder ver dan je denkt. Hier zijn drie redenen waarom dit relevant kan zijn.

1. De AI-modellen die jij gebruikt, komen ergens vandaan

Als je nu AI-tools inzet in je bedrijf — voor klantenservice, tekstgeneratie, vertalingen, data-analyse — dan draaien die waarschijnlijk op modellen van Amerikaanse of Chinese makelij. Veel open-source modellen die je gratis of goedkoop kunt gebruiken, komen al uit China. Als China die modellen nu structureel gaat ontwikkelen binnen een BRICS-kader, kan dat betekenen dat er meer keuze komt, maar ook dat de geopolitieke lading van die keuze toeneemt.

Stel dat je als ondernemer een open-source model van Chinese oorsprong gebruikt voor een klantapplicatie. Is dat een probleem? Juridisch waarschijnlijk niet, maar het is goed om te weten waar je technologie vandaan komt en welke afhankelijkheden je opbouwt.

2. Europa staat ertussen

De EU heeft met de AI Act een eigen koers gekozen: regulering, transparantie, mensenrechten. Dat is een ander verhaal dan zowel het Amerikaanse "laat de markt het doen" als het Chinese "open-source als geopolitiek instrument". Voor Nederlandse ondernemers betekent dit dat je opereert in een speelveld met drie verschillende logica's. Welke AI-tools je kiest, onder welke voorwaarden je data verwerkt, en hoe je je toeleveringsketen inricht — het raakt allemaal aan deze bredere verschuivingen.

3. Open-source is niet automatisch "vrij"

Dit is een punt waar ik even bij stil wil staan. Open-source klinkt positief — transparantie, toegankelijkheid, geen vendor lock-in. En dat klopt ook, technisch gezien. Maar als een open-source ecosysteem wordt opgezet als geopolitiek instrument, is het goed om je af te vragen: wie bepaalt de standaarden? Wie traint de modellen, en op welke data? Open-source zegt iets over de beschikbaarheid van code, maar niet per se over de waarden die erin gebakken zitten.

Ik zeg niet dat je Chinese open-source modellen moet mijden. Ik zeg wel dat het verstandig is om te begrijpen wat er achter een model zit voordat je het centraal stelt in je bedrijfsvoering.

De bredere context: AI als machtsinstrument

Xi Jinping gebruikte op de BRICS-top een opvallende vergelijking. Hij zei, volgens de South China Morning Post: "Een wereld zonder regels is als een kruispunt zonder verkeerslichten, waar chaos en wanorde onvermijdelijk zouden zijn." Daarmee positioneert hij China als voorstander van AI-governance — spelregels voor AI op mondiaal niveau.

Dat is opmerkelijk, want het is precies het terrein waar de VS en de EU ook claims leggen. De vraag wie de mondiale AI-spelregels schrijft, wordt steeds urgenter. En met dit BRICS-initiatief maakt China duidelijk dat het niet aan de zijlijn wil staan.

Voor ons als ondernemers is dit misschien het belangrijkste om te onthouden: AI-beleid is niet meer alleen iets van techbedrijven en overheden. Het raakt aan handel, aan standaarden, aan de vraag met wie je zaken doet en op welke technologie je bouwt.

Tot slot

Ik denk niet dat je als MKB-ondernemer morgen iets anders moet doen vanwege dit BRICS-voorstel. Maar ik vind het wel een moment om even uit te zoomen. De AI-wereld organiseert zich in blokken, en de keuzes die nu op topniveau worden gemaakt, bepalen straks welke tools beschikbaar zijn, wat ze kosten, en onder welke voorwaarden je ze mag gebruiken.

Voor mij is dit vooral een signaal dat AI-strategie niet meer los te zien is van geopolitiek. En dat is iets waar ik als ondernemer liever nu over nadenk dan pas als het me overkomt.