Aziatische beurzen kelderen: wat China's eigen chipmachines betekenen

TL;DR

• Wat: De Zuid-Koreaanse beurs daalde 10,8% op één dag, nadat China meldde eigen DUV-chipmachines in productie te nemen.
• Waarom relevant: De wereldwijde chipmarkt schudt op zijn grondvesten — en ASML, een van de belangrijkste Nederlandse bedrijven, voelt de klap mee.
• Wat je ermee kunt: Als je bedrijf afhankelijk is van technologieleveranciers of halfgeleiders, is dit het moment om je toeleveringsketen opnieuw te bekijken.

Ik viel vanochtend over een bericht van de New York Times dat de Aziatische beurzen fors onderuit gingen, met Zuid-Korea als uitschieter: min 10,8% op één handelsdag. Dat zijn cijfers die je normaal gesproken niet ziet buiten een financiële crisis. Wat mij triggerde om hier dieper in te duiken is dat de oorzaak niet een bankenfaillissement is of een pandemie, maar iets dat direct raakt aan AI en chips — en daarmee aan ASML en de Nederlandse economie.

Wat is er precies gebeurd?

Op maandag 28 juli 2026 kelderde de Zuid-Koreaanse KOSPI-index met 10,8% naar 6.023 punten. De handel werd meerdere keren stilgelegd via zogenoemde circuit breakers — noodremmen die activeren als koersen te snel dalen. Samsung Electronics verloor 13,4% van zijn beurswaarde, de grootste dagdaling in bijna twintig jaar. Chipfabrikant SK Hynix ging zelfs 14,7% onderuit.

Ook elders in Azië was het beeld somber. De Japanse Nikkei 225 daalde tot 4%, en de Chinese ChiNext 300-index voor techbedrijven verloor 6,5%. Het was geen geïsoleerd incident in Seoul — het was een regionale schokgolf.

De directe aanleiding: berichten dat China is begonnen met de massaproductie van eigen DUV-lithografiemachines. Dat klinkt misschien technisch, maar de implicaties zijn groot.

Waarom eigen Chinese chipmachines zo'n gevoelig punt zijn

Even een stapje terug. Om computerchips te maken heb je lithografiemachines nodig — apparaten die met licht patronen op silicium "schrijven". Het Nederlandse ASML is wereldleider in de meest geavanceerde variant (EUV), maar ook de iets oudere DUV-technologie is essentieel voor chipproductie.

Door Amerikaanse exportbeperkingen mag China geen toegang krijgen tot de nieuwste EUV-machines van ASML. Het land is daarom al jaren bezig een eigen alternatief te ontwikkelen. En nu melden meerdere bronnen dat een Chinees consortium — met onder meer Shanghai Yuliangsheng Technology en Huawei — is begonnen met de productie van eigen immersion-DUV-machines.

De aantallen zijn voorlopig bescheiden: vijf machines in 2026, zo'n twintig in 2027. Ze zijn gericht op het maken van chips met een resolutie van 28 nanometer, en mogelijk 7 nanometer met zogeheten multi-patterning — een techniek waarbij je meerdere belichtingsstappen combineert om fijnere structuren te maken.

Ik vind het eerlijk gezegd fascinerend hoe snel dit gaat. Nog geen twee jaar geleden was het algemene beeld dat China minstens een decennium achterliep op dit vlak. Of deze machines in de praktijk net zo betrouwbaar en productief zijn als die van ASML, is nog een open vraag. Maar het signaal alleen al was genoeg om miljarden aan beurswaarde te laten verdampen.

Wat betekent dit voor ASML en Nederland?

Het aandeel ASML verloor op dezelfde dag zo'n 8% en zakte naar het laagste niveau sinds juni. China is voor ASML de derde grootste afzetmarkt na Zuid-Korea en Taiwan, goed voor circa 20% van de netto-omzet in 2026.

Toch nuanceren analisten het beeld. CNBC sprak met experts die stellen dat de Chinese machines voorlopig minder goed presteren en minder betrouwbaar zijn dan die van ASML. De technologische voorsprong van het Veldhovense bedrijf blijft substantieel — zeker op het gebied van EUV, waar China nog geen werkend alternatief heeft.

Maar wat mij opvalt: het gaat niet alleen om of China nu kan concurreren. Het gaat om het tempo van de inhaalslag. Vijf machines dit jaar, twintig volgend jaar — en daarna? Stel dat je als ondernemer een concurrent hebt die twee jaar geleden nog niet bestond, maar nu al een werkend product aflevert. Dat zou je ook onrustig maken, ook al is jouw product nog beter.

De bredere zorg: circulaire financiering van AI

Naast de Chinese concurrentie speelt er nog een tweede onrust. Bloomberg rapporteerde over zorgen rond wat zij circular funding noemen: het idee dat grote techbedrijven enorme bedragen investeren in AI-infrastructuur, en dat een deel van de inkomsten die ze daarmee genereren weer terugvloeit naar diezelfde investeringen. De vraag is of de uiteindelijke vraag van eindgebruikers — bedrijven zoals het jouwe en het mijne — wel groot genoeg is om deze investeringscyclus te rechtvaardigen.

Dat is een legitieme vraag. Ik denk dat we in een fase zitten waarin de verwachtingen rond AI-investeringen zo hoog zijn opgelopen dat elke twijfel — of het nu uit China komt of uit financiële analyses — direct tot forse koersbewegingen leidt.

Wat betekent dit voor jou als ondernemer?

Je denkt misschien: ik heb geen chipfabriek, dit raakt mij niet. Maar dat is niet helemaal waar. Hier zijn drie concrete overwegingen.

1. Technologie wordt goedkoper, maar onzekerder

Als China erin slaagt om op grotere schaal eigen chips te produceren, kan dat op termijn leiden tot lagere prijzen voor bepaalde componenten. Dat is goed nieuws als je hardware inkoopt. Maar het kan ook betekenen dat geopolitieke spanningen de leveringsketens verder verstoren. Kun je je voorstellen wat het betekent als je leverancier plotseling niet meer mag leveren aan bepaalde markten?

2. De AI-hype heeft een keerzijde

De beursdalingen laten zien dat investeerders steeds kritischer worden over de vraag of AI-investeringen zich terugverdienen. Als je als ondernemer overweegt fors te investeren in AI-tooling, is het verstandig om je af te vragen: los ik hiermee een concreet probleem op, of volg ik een trend?

3. ASML is een Nederlandse graadmeter

ASML is niet zomaar een bedrijf — het is een van de pilaren van de Nederlandse economie en een groot deel van de AEX-index. Als ASML schudt, voelen pensioenfondsen, beleggingsrekeningen en indirect ook de bredere economie dat. Wat mij betreft is dit iets om in de gaten te houden, ook als je geen belegger bent.

Een schok die langer kan nadreunen

De markten kunnen morgen weer herstellen — dat gebeurt vaak na dit soort scherpe dalingen. Maar de onderliggende dynamiek verdwijnt niet. China investeert structureel in eigen chipproductie, de VS beperkt technologie-export, en Europa — en Nederland in het bijzonder — zit daar tussenin.

Voor mij is dit vooral een signaal dat de technologische wereldorde aan het verschuiven is. Niet van de ene op de andere dag, maar stap voor stap. En of je nu een webshop runt, een maakbedrijf hebt of een dienstverlener bent: de technologie die je over drie jaar gebruikt, wordt gevormd door de geopolitieke keuzes die nu worden gemaakt.