Rechter verwerpt antitrustzaken tegen Google AI-zoekresultaten

TL;DR

• Wat: Een Amerikaanse rechter heeft antitrustzaken van uitgeverijen Chegg en Penske Media tegen Googles AI Overviews afgewezen.
• Waarom relevant: Als de rechter zegt dat verwacht zoekverkeer geen juridisch afdwingbaar recht is, raakt dat elke ondernemer die afhankelijk is van organisch verkeer via Google.
• Wat je ermee kunt: Breng in kaart hoe afhankelijk jouw bedrijf is van Google-zoekverkeer en overweeg alternatieve kanalen.

Deze week wees een Amerikaanse federale rechter twee antitrustzaken tegen Google af. Uitgeverijen Chegg en Penske Media (bekend van onder meer Rolling Stone) claimden dat Google hun content misbruikt voor AI-samenvattingen in zoekresultaten. Ik vind dit een belangrijk moment, niet vanwege de uitspraak zelf, maar vanwege wat het zegt over de juridische positie van iedereen die afhankelijk is van Google-verkeer.

Wat er precies is gebeurd

Rechter Amit Mehta — dezelfde rechter die eerder al het grote Google-mededingingsonderzoek leidde — oordeelde woensdag dat de klachten van Chegg en Penske Media geen schending van het federale mededingingsrecht aantonen.

De kern van de zaak: beide bedrijven stelden dat Google zijn dominante positie in zoeken misbruikt door content van uitgevers te verwerken in AI Overviews (die AI-samenvattingen bovenaan je zoekresultaten) zonder daar iets voor terug te geven. Sterker nog, ze zeiden voor een onmogelijke keuze te staan: óf je laat Google je content gebruiken voor AI-functies zonder betaling, óf je riskeert dat je minder zichtbaar wordt in zoekresultaten.

Rechter Mehta erkende dat uitgevers financieel onder druk staan door de veranderingen in zoektechnologie. Maar hij concludeerde dat een verwachting van zoekverkeer geen overeenkomst is. Google heeft nooit beloofd om verkeer te sturen in ruil voor content. Er was geen deal, dus er kan ook geen deal geschonden zijn.

Wat mij opvalt: de rechter zei expliciet dat mededingingsrecht geen vervanging is voor wetgeving die technologische ontwrichting moet adresseren. Dat is een behoorlijk duidelijk signaal.

De cijfers achter het probleem

Om te begrijpen waarom dit zoveel losmaakt, moet je de cijfers zien. En die zijn behoorlijk stevig.

Volgens Chartbeat-data gepubliceerd in oktober 2026 daalde het zoekverkeer van Google naar nieuwssites met ruim 40% jaar-op-jaar. Eerder dit jaar rapporteerde The Next Web een daling van 58% in klikken naar uitgevers wanneer AI Overviews verschijnen.

In extreme gevallen zijn de cijfers nog scherper. Bij de Daily Mail daalde de click-through-rate op desktop van 25% naar minder dan 3% wanneer een AI Overview boven een link verscheen — een daling van 89%. Gemiddeld zien onderzoekers een daling van zo'n 35% in organische klikken wanneer AI-samenvattingen aanwezig zijn.

Ik vind het eerlijk gezegd bijzonder hoe groot die impact is. Stel dat je als ondernemer een webshop of kennisplatform runt en een derde van je bezoekers via Google-zoekresultaten binnenkomt. Dan betekent dit in potentie dat een flink deel van die stroom opdrogt — niet omdat je slechter vindbaar bent, maar omdat Google het antwoord al geeft vóórdat iemand doorklikt.

Wat dit voor Nederlandse ondernemers betekent

Deze rechtszaak speelde in de Verenigde Staten, maar de technologie is universeel. Google heeft AI Overviews ook in Nederland uitgerold. En het onderliggende probleem is hetzelfde: als Google steeds vaker het antwoord direct geeft op de resultatenpagina, hebben bezoekers minder reden om door te klikken naar jouw website.

Dit raakt niet alleen grote uitgevers. Denk aan:

Webshops en productinformatie

Als je gedetailleerde productpagina's hebt die goed scoren in Google, kan het zijn dat Google die informatie samenvat in een AI-antwoord. De zoeker krijgt het antwoord, maar bezoekt jouw pagina niet.

Dienstverleners met kenniscontent

Accountants, adviseurs, coaches — veel MKB-dienstverleners publiceren blogs en artikelen om vindbaar te zijn. Als die content als grondstof dient voor een AI-samenvatting zonder dat de bezoeker doorklikt, verlies je een belangrijk contactmoment.

Lokale bedrijven

Voor lokale zoekopdrachten lijkt de impact voorlopig kleiner, maar ook daar verschijnen steeds vaker AI-samenvattingen bij informatieve vragen.

Kun je je voorstellen wat het betekent als je marketingstrategie voor 40% leunt op organisch zoekverkeer, en dat verkeer met een derde afneemt?

Juridische bescherming? Voorlopig niet

Wat mij betreft is de kern van deze uitspraak niet eens dat Google heeft gewonnen. Het is dat de rechter zegt: dit probleem kun je niet via mededingingsrecht oplossen. Een verwachting van verkeer is geen contract. Google heeft nooit toegezegd om verkeer te sturen.

Dat klinkt misschien kil, maar juridisch is het logisch. Het web heeft altijd zo gewerkt: zoekmachines indexeren content en beslissen zelf hoe ze die tonen. Dat Google nu AI gebruikt om content samen te vatten in plaats van er alleen naar te linken, is een verandering in hóé ze resultaten tonen — maar het verandert niet de onderliggende juridische relatie.

Wel interessant: volgens berichtgeving van PYMNTS heeft Google een pilotprogramma waarin het zo'n 100 uitgevers betaalt voor bijdragen aan AI-functies. Dat is geen juridische verplichting, maar een vrijwillige keuze. Of dat programma groeit en of kleinere partijen er ooit toegang toe krijgen, is de vraag.

In Europa speelt de discussie deels anders. De Europese Digital Markets Act (DMA) stelt andere eisen aan poortwachters dan het Amerikaanse mededingingsrecht. Maar specifieke regels over AI-samenvattingen en contentvergoedingen bestaan er nog niet — althans niet op het niveau dat je als ondernemer er nu rechten aan kunt ontlenen.

Wat kun je zelf doen?

Ik wil hier geen advies geven alsof ik de oplossing heb, maar ik denk wel dat deze uitspraak een signaal is om eerlijk naar je eigen afhankelijkheid te kijken.

Een paar vragen die ik mezelf zou stellen:

• Welk percentage van mijn websitebezoekers komt via organisch zoekverkeer?
• Is dat percentage de afgelopen twaalf maanden veranderd?
• Heb ik andere kanalen — nieuwsbrief, social media, directe relaties — die niet afhankelijk zijn van hoe Google besluit mijn content te tonen?

Dit is geen kwestie van paniek, maar van realistisch kijken naar waar je kwetsbaar bent.

Een signaal, geen eindpunt

Voor mij is deze uitspraak vooral een bevestiging van iets dat al langer zichtbaar was: de spelregels van zoekverkeer veranderen, en het juridische systeem loopt daar voorlopig achteraan. Of er wetgeving komt die uitgevers en contentmakers beter beschermt, is nog onzeker. Dat de rechter daar expliciet naar verwijst, vind ik veelzeggend — het is een erkenning dat er een probleem is, maar dat het niet aan de rechter is om het op te lossen.

Voor ondernemers die hun bedrijf deels hebben gebouwd op vindbaarheid in Google, is dit een moment om nuchter te kijken naar de toekomst van dat model.