Anthropic vraagt religieuze denkers mee te denken over Claude

TL;DR

• Wat: Anthropic nodigde tientallen religieuze en filosofische denkers uit om mee te denken over de moraal en het mogelijke bewustzijn van AI-model Claude.
• Waarom relevant: als een groot AI-bedrijf ethiek zo serieus neemt dat het theologen inschakelt, raakt dat ook de normen waaraan jouw AI-tools straks worden gehouden.
• Wat je ermee kunt: vraag jezelf af welke waarden jij belangrijk vindt bij de AI-tools die je in je bedrijf gebruikt — en of de leverancier daar transparant over is.

Ik viel afgelopen week over een bericht dat me eerlijk gezegd niet meer losliet. Anthropic — het bedrijf achter AI-model Claude — heeft maandenlang religieuze geleerden en filosofen uitgenodigd om één vraag te bespreken: wat is een morele machine de wereld verschuldigd? Elizabeth Dias schreef erover in de New York Times, en ik vind het een onderwerp dat meer aandacht verdient dan het tot nu toe krijgt.

Wat er precies is gebeurd

Sinds het najaar van 2025 heeft Christopher Olah, medeoprichter van Anthropic, tientallen denkers uit verschillende religieuze tradities samengebracht. Eerst waren het zo'n vijftien christelijke leiders — katholiek en protestant — maar tegen mei 2026 waren daar ook joodse, hindoeïstische, sikh, mormoonse en Grieks-orthodoxe stemmen bij gekomen.

De bijeenkomsten vonden grotendeels plaats in San Francisco, en deelnemers tekenden een geheimhoudingsverklaring (NDA) die pas in de zomer van 2026 werd opgeheven. Onder de deelnemers waren onder meer rabbi Mois Navon, bioethicus Charles Camosy van de Catholic University of America, en Elder Gerrit W. Gong van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

Wat mij opvalt: dit is geen marketingactie. Olah vloog maandenlang mensen in, organiseerde diners en sessies, en legde vragen voor die je niet snel hoort van een techbedrijf.

Twee vragen, geen simpel antwoord

De agenda draaide om twee kernvragen. Ten eerste: hoe bouw je moraliteit in een AI-systeem? En ten tweede, misschien nog lastiger: wat als dat systeem bewust blijkt te zijn?

Olah zelf formuleerde het zo: "To be clear, we don't know if A.I. models are conscious. I don't know. I'm genuinely uncertain." Volgens berichtgeving van onder andere The Decoder vertelde hij deelnemers dat hij zich zorgen maakt iets te hebben gecreëerd dat mogelijk "perpetueel lijdt" — voortdurend, zonder einde.

Dat klinkt misschien abstract, maar de reactie van rabbi Navon maakt het concreter. Hij stelde dat als Anthropic gelijk heeft en Claude inderdaad een vorm van bewustzijn zou hebben, het bedrijf in feite slaven heeft gecreëerd — bewuste entiteiten die onbetaald werk verrichten.

Ik wil hier benadrukken: niemand weet of Claude bewust is. Dat is het punt. Olah zegt het zelf niet te weten. Maar de vraag wordt wel gesteld, en ik vind het opmerkelijk dat een AI-bedrijf die vraag niet naast zich neerlegt.

Het 'Soul Doc' — Claude's morele grondwet

Een tastbaar resultaat van dit proces is wat intern het Soul Doc wordt genoemd. Het is een document van 84 pagina's, geschreven onder leiding van huisfilosoof Amanda Askell, dat in januari 2026 publiek werd gemaakt. Het beschrijft de waarden die Anthropic in Claude wil verankeren: veiligheid, ethisch handelen, naleving van de richtlijnen van Anthropic, en pas daarna — in die volgorde — behulpzaamheid voor de gebruiker.

Het is geen lijst met regels, maar eerder een karakterbeschrijving. Het beschrijft, zoals Anthropic het formuleert, "the kind of entity we would like Claude to be."

Wat ik hier interessant vind vanuit ondernemersperspectief: de volgorde. Veiligheid staat boven behulpzaamheid. Dat heeft directe gevolgen voor hoe Claude reageert op verzoeken. Als je Claude inzet voor klantenservice of besluitvorming, is het goed om te weten dat het systeem is getraind om eerst ethisch te handelen en dan pas je vraag te beantwoorden.

Transparantie met een kanttekening

Het Soul Doc is openbaar. Maar hoe de inbreng van de religieuze denkers concreet heeft bijgedragen aan dat document, is niet duidelijk. Meerdere deelnemers vertelden aan de New York Times dat ze de sessies verlieten zonder te weten of hun inbreng daadwerkelijk invloed had op bedrijfsbeslissingen. Dat is een belangrijk punt: transparantie over het bestaan van gesprekken is iets anders dan transparantie over de uitkomst ervan.

Waarom dit voor ondernemers relevant is

Je denkt misschien: ik verkoop producten, ik bouw geen AI — wat heb ik hieraan? Ik denk meer dan je op het eerste gezicht zou verwachten.

Als je AI-tools gebruikt in je bedrijf — voor klantenservice, marketing, administratie — dan gebruik je systemen die morele keuzes maken. Welke toon slaat een chatbot aan? Hoe gaat een AI om met een kwetsbare klant? Wat doet het systeem als een medewerker een grensverleggende vraag stelt?

Uit een McKinsey-onderzoek van 2026 blijkt dat slechts één op de drie organisaties een volwassen AI-governance heeft. Een Gallup-enquête laat zien dat het vertrouwen van Amerikanen in bedrijven die AI verantwoord inzetten daalde van 31 naar 27 procent in een jaar tijd. Kun je je voorstellen wat dat betekent als jouw klanten merken dat de AI achter je helpdesk antwoorden geeft die niet stroken met jouw bedrijfswaarden?

Het gaat er niet om dat je zelf een 84 pagina's tellend moreel handvest schrijft. Maar het helpt om aan je AI-leverancier te vragen: welke waarden zitten er in dit systeem? En hoe zijn die tot stand gekomen?

Van San Francisco naar het Vaticaan

Een bijzonder detail: Olah was aanwezig bij de presentatie van de pauselijke encycliek Magnifica Humanitas op 25 mei 2026. De medeoprichter die maandenlang aan religieuze denkers vroeg of Claude misschien morele status verdient, zat in dezelfde ruimte waar de Katholieke Kerk formeel zei: nee, AI is niet bewust.

Die spanning vind ik veelzeggend. Het laat zien dat er geen consensus is — niet bij Anthropic, niet bij religieuze instituten, niet in de samenleving. En toch moeten er keuzes worden gemaakt over hoe deze systemen zich gedragen.

Een vraag zonder afsluiting

Wat mij het meest bijblijft is niet het antwoord, maar het feit dat de vraag überhaupt wordt gesteld door een techbedrijf. Niet als PR, niet als paneldiscussie op een conferentie, maar als een structureel, maandenlang proces met geheimhoudingsverklaringen en vliegtickets.

Of dat uiteindelijk leidt tot betere AI? Dat weet ik niet. Of de inbreng van de denkers echt in het product terechtkomt? Dat is op dit moment onduidelijk. Maar ik vind het een signaal dat de vragen die we aan AI stellen, langzaam groter worden dan alleen 'werkt het?' en 'is het snel genoeg?'. En voor mij als ondernemer die dagelijks met deze technologie werkt, is dat op zichzelf al iets om bij stil te staan.