De Amerikaanse overheid en Chinees AI: wat klopt er?

TL;DR

• Wat: Op de website van het Amerikaanse Federal Register was kortstondig een zoekfunctie actief op basis van Alibaba's Qwen-model. Een vergelijkbare claim over America.gov blijkt onbevestigd.
• Waarom relevant: Als zelfs overheden worstelen met de herkomst van hun AI-modellen, is dat een signaal dat modelkeuze een bewuste bedrijfsbeslissing moet zijn — ook voor MKB'ers.
• Wat je ermee kunt: Controleer bij je eigen AI-tools welk model erachter zit en of dat past bij je databeleid.

Er ging deze week een tweet viraal waarin werd beweerd dat America.gov — het gloednieuwe AI-portaal van de Amerikaanse overheid — draait op een Chinees open-sourcemodel. Ik vond dat zo'n opvallende claim dat ik even wilde uitzoeken wat er precies aan de hand is. Spoiler: het verhaal is genuanceerder dan de tweet doet vermoeden.

Wat er daadwerkelijk is gebeurd

Laten we eerst de feiten op een rij zetten, want er lopen twee verhalen door elkaar.

Verhaal 1: het Federal Register. De website van het Federal Register — een soort digitale Staatscourant — bood gebruikers tot 17 september 2026 de mogelijkheid om documenten te doorzoeken met behulp van Qwen3:0.6B, een klein open-sourcemodel van het Chinese techbedrijf Alibaba. Het model stond gewoon als keuzeoptie in het zoekmenu, naast andere zoekmodi. Nadat screenshots op sociale media verschenen, werd de optie stilletjes verwijderd.

Dit is bevestigd door meerdere bronnen en door gearchiveerde versies van de broncode van de site.

Verhaal 2: America.gov. Op 29 september lanceerde het Witte Huis America.gov, een AI-chatbot waarmee Amerikanen vragen kunnen stellen over overheidsdiensten. Er circuleerde een screenshot waarin de chatbot zichzelf zou identificeren als Qwen. Maar dat screenshot bleek later een grap te zijn. Volgens officiële uitspraken van Joe Gebbia, Chief Design Officer van de Amerikaanse overheid, draait America.gov op Google Gemini en Grok — niet op een Chinees model.

De virale tweet van @quantian1 lijkt deze twee verhalen door elkaar te halen, of zich te baseren op het onbevestigde screenshot.

Waarom een klein modelletje zo veel ophef veroorzaakt

Wat mij hier opvalt: het gaat om Qwen3:0.6B. Dat is een piepklein model — de "0.6B" staat voor 600 miljoen parameters, wat in AI-termen vergelijkbaar is met een rekenmachientje naast een supercomputer. Het is open-source, gratis te downloaden via platforms als Hugging Face, en uitgebracht onder een Apache 2.0-licentie. Dat betekent dat iedereen het mag gebruiken zonder toestemming van Alibaba.

De kans is groot dat een ontwikkelaar bij het Federal Register simpelweg een klein, handig en gratis beschikbaar model heeft gepakt voor een zoekfunctie, zonder erbij stil te staan dat het politiek gevoelig zou liggen. Experts die door Reuters werden geciteerd gaven aan dat het veiligheidsrisico minimaal was: het model doorzoekt documenten die sowieso al openbaar zijn.

Maar de timing was ongelukkig. Slechts dagen eerder had de FBI Alibaba beschuldigd van het op grote schaal kopiëren van technologie van Anthropic — een Amerikaans AI-bedrijf. Volgens Anthropic's eigen verklaring aan het Congres voerde Alibaba's Qwen-divisie tussen april en juni 2026 een zogenoemde "distillatie-campagne" uit, waarbij kennis uit Anthropic's modellen zou zijn overgenomen.

De bredere context: Chinese AI-modellen zijn overal

Ik vind het eerlijk gezegd fascinerend hoe snel Chinese open-sourcemodellen terrein winnen. Volgens onderzoek van MIT en Hugging Face haalden Chinese modellen in augustus 2025 de VS in qua totale downloads op Hugging Face: 17,1% van alle downloads wereldwijd, tegenover 15,9% voor Amerikaanse modellen.

De strategie erachter is helder: waar Amerikaanse bedrijven als OpenAI en Anthropic hun modellen achter betaalmuren houden, geven Chinese labs hun modellen grotendeels gratis weg. Voor ontwikkelaars — en dus ook voor MKB-ondernemers die AI willen inzetten — zijn die modellen daardoor bijzonder aantrekkelijk. Ze zijn vaak goed genoeg voor praktische taken, en ze kosten niets.

Maar "gratis" betekent niet "zonder consequenties". De Amerikaanse overheid overweegt sancties tegen Chinese AI-modellen vanwege vermeende diefstal van intellectueel eigendom. En Congresleden onderzoeken het groeiende gebruik van Chinese modellen door Amerikaanse bedrijven.

Wat betekent dit voor jou als ondernemer?

Kun je je voorstellen dat je een AI-tool inzet voor klantcommunicatie, en er later achter komt dat het model uit een land komt waarmee je branche liever geen associatie heeft? Of dat een leverancier van software die jij gebruikt, onder de motorkap een model draait waarvan de herkomst onduidelijk is?

Dit is geen hypothetisch probleem. Veel AI-tools en plug-ins die je als ondernemer kunt gebruiken, vermelden niet welk model eronder zit. En als het Federal Register — een officiële overheidsinstantie — het niet eens doorhad, dan is de kans groot dat het jou ook kan overkomen.

Drie dingen om op te letten

1. Vraag je leverancier welk model wordt gebruikt. Of het nu gaat om een chatbot op je website, een vertaaltool of een AI-zoekfunctie: vraag welk model erachter zit. Een goed antwoord is niet "AI" maar een concrete modelnaam.
2. Controleer je datastromen. Een open-sourcemodel dat lokaal draait, stuurt geen data naar China. Maar een API-aanroep naar een externe dienst mogelijk wel. Het verschil is relevant voor je AVG-verplichtingen.
3. Maak modelkeuze onderdeel van je inkoopbeleid. Net zoals je bij software kijkt naar licenties en hosting, is het verstandig om AI-modellen mee te nemen in je leveranciersbeoordeling.

Wat dit verhaal laat zien over transparantie

Ik denk dat het echte probleem hier niet is dat iemand bij het Federal Register een Chinees model gebruikte. Het echte probleem is dat niemand het merkte totdat een screenshot viraal ging. Dat geldt trouwens ook voor de onbevestigde claim over America.gov: het feit dat gebruikers niet zelf kunnen verifiëren welk model een overheids-chatbot aandrijft, is op zichzelf al een transparantieprobleem.

Daniel Castro, voorzitter van de Information Technology and Innovation Foundation, verwoordde het treffend: er zit een flinke kloof tussen de politieke retoriek over Chinese AI-dreigingen en de praktijk waarin diezelfde overheid een Chinees model inzet.

Voor mij is dit vooral een herinnering dat "welk AI-model gebruik je?" een vraag is die net zo normaal zou moeten zijn als "waar staan je servers?" — voor overheden, maar net zo goed voor ondernemers.