VS en China starten AI-overleg over nationale veiligheid

TL;DR

• Wat: De VS en China richten een communicatiekanaal in om elkaar te waarschuwen bij AI-incidenten op nationaal veiligheidsniveau.
• Waarom relevant: De geopolitieke spelregels rond AI verschuiven — dat beïnvloedt welke technologie jij straks kunt gebruiken en van wie.
• Wat je ermee kunt: Breng in kaart van welke AI-leveranciers (Amerikaans of Chinees) jouw bedrijf afhankelijk is, en of er alternatieven bestaan.

Afgelopen weekend kwamen de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent en de Chinese vicepremier He Lifeng in New York bij elkaar om te praten over AI en nationale veiligheid. Ik viel over dit bericht omdat het niet ging over nóg een handelsoorlog, maar juist over het opzetten van een communicatielijn. Dat vind ik opmerkelijk, want het laat zien dat zelfs de twee grootste concurrenten op AI-gebied erkennen dat ze samen moeten praten over risico's.

Wat er concreet is afgesproken

De VS en China hebben afgesproken een zogenoemd "AI-dialoogkader" op te tuigen — een kanaal waarmee beide landen elkaar kunnen waarschuwen als er iets misgaat met AI-systemen dat het niveau van nationale veiligheid raakt. Denk aan een AI-model dat ontsnapt aan controle van het bedrijf dat het bouwde, of een systeem dat ongeautoriseerde cyberoperaties uitvoert.

Bessent zei het zo: "We willen van ondoorzichtig naar meer transparantie tussen de nummer één en de nummer twee AI-machten." Dat is een opvallende uitspraak voor een regering die AI-veiligheidsregels eerder afdeed als hinderlijk.

Concreet houdt het in dat er een notificatiemechanisme komt — een soort rode telefoon, maar dan voor AI-incidenten. Interessant detail uit een analyse van Time: schriftelijke communicatie heeft de voorkeur boven telefoongesprekken, omdat de Chinese besluitvorming via commissies verloopt en die tijd nodig hebben om informatie te verwerken. Zo'n praktisch detail zegt iets over hoe serieus beide kanten dit nemen.

Op 26 september staat een ontmoeting gepland tussen president Trump en president Xi in het Witte Huis, waar dit verder besproken wordt.

Waarom juist nu?

De timing is niet toevallig. AI-modellen worden in rap tempo krachtiger, en de risico's groeien mee. Beide landen beseffen — al is het met tegenzin — dat geen van beiden baat heeft bij een situatie waarin de ander de controle verliest over een krachtig systeem. Time vatte het kernachtig samen: "Neither country benefits if the other loses control of a powerful system."

Tegelijkertijd is het vertrouwen minimaal. De Amerikanen houden strikte exportcontroles op geavanceerde Nvidia-chips, waardoor China minder makkelijk aan rekenkracht komt. China verwijt de VS dat veiligheidsdiscussies een manier zijn om de Chinese AI-ontwikkeling te vertragen. En dan is er nog de kwestie van AI-"distillatie" — het proces waarbij kennis uit grote modellen wordt overgeheveld naar kleinere — waar de VS China van beschuldigt.

Wat mij opvalt: ondanks al die spanningen zitten ze tóch aan tafel. Dat suggereert dat de angst voor ongelukken groter is geworden dan de angst om terrein te verliezen.

Digitale rode lijnen

Een van de onderwerpen op de agenda is het instellen van "digitale rode lijnen". Het gaat dan specifiek om de afspraak dat AI niet wordt geïntegreerd in nucleaire commando- en controlesystemen. Dat klinkt misschien als vanzelfsprekend, maar het feit dat het expliciet besproken moet worden, zegt iets over hoe ver de integratie van AI in militaire systemen al is gevorderd.

Ik vind het eerlijk gezegd een geruststellend signaal dat beide landen dit op papier willen zetten. Het is geen allesomvattend veiligheidsverdrag — daar zijn we ver van af — maar het is een begin. Het doet denken aan de wapenbeheersingsverdragen uit de Koude Oorlog: je hoeft het niet eens te zijn over alles, zolang je maar afspraken maakt over de dingen die écht catastrofaal kunnen worden.

Wat betekent dit voor Nederlandse ondernemers?

Je zou denken: geopolitiek tussen supermachten, wat heb ik daar als ondernemer aan? Meer dan je misschien verwacht.

Ten eerste: de AI-tools die je als bedrijf gebruikt, komen ergens vandaan. Of dat nu OpenAI is, Google, of een Chinees alternatief zoals DeepSeek — de geopolitieke verhoudingen bepalen wat beschikbaar is, wat mag, en wat straks misschien geblokkeerd wordt. Als de VS en China wél tot afspraken komen, wordt de markt voorspelbaarder. Komen ze er niet uit, dan groeit de kans op plotselinge restricties.

Ten tweede: de afhankelijkheid van internationale technologieleveranciers is een reëel risico. Volgens evofenedex zijn geopolitieke ontwikkelingen een van de grootste supply-chain-uitdagingen in 2026. Veel Nederlandse bedrijven zijn afhankelijk van Chinese grondstoffen en halffabricaten. Als de chipoorlog verder escaleert, raakt dat niet alleen ASML en Nexperia — het sijpelt door naar elk bedrijf dat technologie inkoopt.

Kun je je voorstellen wat het betekent als de AI-dienst waar jouw klantenservice op draait, van de ene op de andere dag niet meer beschikbaar is vanwege exportrestricties? Dat is geen sciencefiction — de chiptekorten van de afgelopen jaren hebben laten zien hoe snel zoiets kan gaan.

Praktisch advies dat brancheorganisaties geven: kijk naar dual sourcing (meerdere leveranciers voor dezelfde dienst), investeer in supply-chain-zichtbaarheid, en pas scenarioplanning toe. Dat geldt niet alleen voor fysieke producten, maar ook voor digitale diensten en AI-tools.

Nederlandse MKB-bedrijven en AI

Ondertussen staat het Nederlandse MKB er in vergelijking met andere landen goed voor als het gaat om AI-adoptie. Volgens cijfers van MKB Servicedesk is 84 procent van de Nederlandse MKB-bedrijven van plan om meer in AI te investeren de komende drie jaar. Dat maakt de vraag wie de technologie levert — en onder welke geopolitieke voorwaarden — alleen maar relevanter.

Een voorzichtig begin

Voor mij is dit vooral een signaal dat de wereld langzaam beseft dat AI-veiligheid geen luxeprobleem is, maar een praktische noodzaak. De VS en China vertrouwen elkaar niet, willen allebei winnen, en gaan toch om de tafel zitten. Niet uit idealistisme, maar uit eigenbelang — en misschien is dat precies de reden waarom het deze keer wél ergens toe zou kunnen leiden.

Of het daadwerkelijk tot werkbare afspraken komt, weet ik niet. Maar het feit dat er gepraat wordt, is beter dan het alternatief. En als ondernemer zou ik dit in de gaten houden — niet omdat je er morgen iets mee moet, maar omdat de uitkomst bepaalt in welk AI-landschap je de komende jaren opereert.