Vanaf 2 augustus moet je vertellen dat het AI is

TL;DR

• Wat: Vanaf 2 augustus 2026 verplicht de EU AI Act (artikel 50) bedrijven om te melden wanneer klanten met AI te maken hebben — van chatbots tot AI-gegenereerde beelden.
• Waarom relevant: Dit geldt voor élk bedrijf dat AI inzet richting EU-gebruikers, ongeacht grootte. Boetes kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde omzet.
• Wat je ermee kunt: Controleer vandaag of jouw chatbot, klantenservice-AI of AI-gegenereerde content al een melding toont — en zo niet, regel dat deze week.

Ik viel over een artikel van Wired dat een term gebruikt die ik nog niet eerder tegenkwam: disclosure fatigue. Het idee dat consumenten zó vaak te horen krijgen dat ze met AI praten, dat ze het uiteindelijk negeren. Maar het begint bij een regel die vandaag — 2 augustus 2026 — ingaat en die voor vrijwel iedere ondernemer relevant is.

Wat de regel precies inhoudt

Artikel 50 van de EU AI Act schrijft transparantieverplichtingen voor op vier gebieden:

1. Directe interactie met AI — Gebruik je een chatbot op je website of een AI-telefoonsysteem? Dan moet de klant vooraf weten dat ze met een AI-systeem praten, niet met een mens.
2. AI-gegenereerde content — Realistische AI-beelden, -video en -audio moeten machineleesbaar gemarkeerd worden. Denk aan watermerken of metadata die aangeeft dat het materiaal kunstmatig is.
3. Emotieherkenning en biometrische categorisatie — Zet je AI in die emoties probeert te lezen of mensen categoriseert op basis van biometrische kenmerken? Dan moet je dat melden.
4. Deepfakes en AI-tekst over publieke zaken — Publiceer je AI-gegenereerde of -bewerkte tekst die het publiek informeert over zaken van publiek belang? Dan is een label verplicht.

Wat mij opvalt: de wet maakt géén onderscheid naar bedrijfsgrootte. Of je een eenmanszaak bent met een chatbot of een multinational met twintig AI-systemen — dezelfde regels gelden. Wel zijn de boetemaxima voor kleinere bedrijven lager, maar het principe blijft hetzelfde.

Wat betekent dit concreet voor jouw bedrijf?

Ik vind het eerlijk gezegd geruststellend dat de praktische last voor de meeste MKB-bedrijven meevalt. Volgens WerkenmetAI is naleving voor de doorsnee ondernemer "een middag werk". De kern:

Chatbots en AI-klantenservice

Een korte openingszin volstaat meestal. Iets als: "Je chat met een AI-assistent." Dat is het. Geen juridisch document, geen pop-up van drie pagina's — gewoon een eerlijke mededeling.

AI-gegenereerde beelden en video

Gebruik je AI om productfoto's te maken of marketingvideo's te bewerken? Dan moet dat materiaal als kunstmatig herkenbaar zijn. Dit is vooral relevant als het resultaat realistisch genoeg is om voor echt door te gaan.

AI-geschreven teksten

Hier zit een nuance die ik belangrijk vind: niet álle AI-tekst hoeft gelabeld te worden. Een productbeschrijving die je met AI hebt opgesteld en daarna hebt bewerkt, valt daar volgens de huidige richtlijnen meestal niet onder. Het gaat specifiek om teksten over zaken van publiek belang — denk aan nieuwsberichten of informatieve artikelen.

Interne organisatie

Wijs iemand aan die bij de aanschaf van nieuwe AI-tools checkt of er transparantieverplichtingen bij komen kijken. Leg dat vast in een kort AI-beleidsdocument. Koppel het aan de AI-geletterdheidseis die de wet ook stelt.

Het risico van disclosure fatigue

En hier wordt het interessant. Want de vraag is niet alleen: voldoe je aan de wet? De vraag is ook: heeft die melding nog effect?

TechPolicy.Press beschrijft vier manieren waarop AI-labels kunnen falen:

• Banner blindness — Mensen leren om herhaalde meldingen te negeren. Precies zoals we dat doen met cookiebanners.
• Inconsistentie — Als elk platform een ander label gebruikt, moet de gebruiker telkens opnieuw leren wat het betekent.
• Valse geruststelling — Content zónder label wordt automatisch als "echt" of "gecontroleerd" ervaren. Dat is een onbedoeld bijeffect.
• Toegankelijkheidsproblemen — Labels die alleen uit icoontjes bestaan, sluiten mensen uit die hulptechnologie gebruiken.

Kun je je voorstellen wat er gebeurt als elke website, elke app en elke klantenservice-chat begint met een AI-melding? De kans is reëel dat het dezelfde weg opgaat als de cookiebanner: iedereen klikt het weg zonder te lezen.

Uit onderzoek gepubliceerd in SAGE Open blijkt dat AI-labels een dubbel effect hebben. Ze wekken nieuwsgierigheid op ("oh, dit is door AI gemaakt"), maar verminderen tegelijk het gevoel van authenticiteit. En bij herhaalde blootstelling zwakt dat eerste effect af — precies het mechanisme van disclosure fatigue.

De kernzin uit het TechPolicy-artikel vat het samen: "Disclosure that people ignore is not transparency." Ik denk dat die observatie klopt.

Wat ik hieruit haal als ondernemer

Ik zie twee lagen in dit verhaal.

De eerste laag is compliance. Die is helder en voor de meeste bedrijven overzichtelijk. Check je chatbot, check je AI-content, schrijf een korte interne afspraak op. Klaar.

De tweede laag is strategischer. Stel dat je als ondernemer AI inzet voor klantcommunicatie — dan is de manier waaróp je transparant bent ook een vorm van positionering. Een bedrijf dat eerlijk en helder communiceert over AI-gebruik, kan zich daarmee onderscheiden van bedrijven die de melding zo klein mogelijk maken. Ik denk dat de ondernemers die transparantie behandelen als een kwaliteitskenmerk — in plaats van als een juridische verplichting — daar op langere termijn beter mee af zijn.

Maar ik merk ook dat ik me afvraag of de wetgever hier niet hetzelfde patroon herhaalt als bij de AVG-cookiebanners. Goede intenties, onduidelijke uitvoering, en uiteindelijk een meldingscultuur die niemand meer serieus neemt. Dat is geen kritiek op het principe — transparantie over AI-gebruik vind ik oprecht belangrijk. Het is meer een zorg over de uitvoering.

Voor mij is dit vooral een signaal dat AI niet langer iets is dat "erbij" komt — het wordt een onderdeel van je bedrijfsvoering waar je bewust beleid op moet maken. En dat die bewuste keuze begint met iets kleins: een eerlijke zin bovenaan je chatvenster.