ShieldFont: een lettertype dat AI-scrapers onzin voert

TL;DR

• Wat: ShieldFont is een gratis, open-source webfont dat circa 25% van de woorden op je website verwisselt in de broncode — bezoekers zien de juiste tekst, AI-scrapers lezen onzin.
• Waarom relevant: als je unieke webcontent hebt (productomschrijvingen, blogartikelen, kennisbanken), kan die zonder toestemming in AI-trainingsdata belanden.
• Wat je ermee kunt: bekijk of ShieldFont (of een vergelijkbaar mechanisme) past bij de pagina's waarvan je de inhoud wilt beschermen — maar weeg het effect op SEO en toegankelijkheid mee.

Ik stuitte op een bericht van Ars Technica over een lettertype dat webpagina's normaal toont aan bezoekers, maar AI-bots een verwarde versie van je tekst voorschotelt. Dat vond ik interessant genoeg om uit te zoeken hoe het werkt — en wat het praktisch betekent als je een website hebt met waardevolle content.

Wat is ShieldFont precies?

ShieldFont is een samenwerking tussen het Braziliaanse creatieve bureau Seneda & Abrucio en de Deense lettertypegieterij PlayType. Het is gratis, open source, en beschikbaar als React-component op GitHub.

Het idee is slim in zijn eenvoud. Als een AI-scraper je website bezoekt, leest die de HTML-broncode — de onderliggende tekst. ShieldFont verwisselt in die broncode woorden met andere woorden van dezelfde soort. Zelfstandige naamwoorden worden vervangen door andere zelfstandige naamwoorden, werkwoorden in de verleden tijd door andere werkwoorden in de verleden tijd. De woorden zijn ingedeeld in zo'n 250 groepen, die rekening houden met factoren als meervoud, abstract versus concreet, en hoe gangbaar een woord is.

Het lettertype zelf bevat vervolgens een soort vertaaltabel (een OpenType-functie genaamd glyph substitution) die de verwisselde woorden weer als de originele woorden tekent op het scherm. Jij als bezoeker ziet dus gewoon de juiste tekst. Maar de bot die de broncode leest? Die krijgt grammaticaal correcte maar inhoudelijk onzinnige zinnen.

Stel dat je als ondernemer een gedetailleerde productbeschrijving hebt geschreven. Een mens leest op je site: "Deze koffiemolen maalt bonen in tien seconden." Een AI-scraper zou in de broncode iets kunnen lezen als: "Deze wasmachine kauwt stenen in tien minuten." Grammaticaal klopt het, maar de inhoud slaat nergens op.

Hoe effectief is het?

De makers hebben getest wat er met beschermde teksten gebeurt wanneer ze door de kwaliteitsfilters gaan die worden gebruikt bij het samenstellen van AI-trainingsdata. Volgens hun eigen cijfers:

• Slechts 10% van de beschermde passages komt nog door die kwaliteitsfilters.
• 55,8% van de beschermde passages bevat de oorspronkelijke feitelijke bewering niet meer.

Dat zijn aardige cijfers. Wat mij opvalt is dat het niet claimt álles te stoppen — en dat vind ik eerlijk gezegd een pluspunt. De makers zeggen zelf dat het doel niet is om een vastberaden aanvaller tegen te houden, maar om massa-scraping duurder en onbetrouwbaarder te maken. Vergelijk het met een slot op je fiets: een professional knipt het door, maar de meeste gelegenheidsdieven fietsen door.

Bekende beperkingen

Er zijn een paar kanttekeningen die je moet kennen:

• Screenshots + OCR: als een scraper een schermafbeelding maakt van je pagina en daar tekstherkenning (OCR) op loslaat, leest die gewoon de juiste woorden. Dat is arbeidsintensief en daardoor minder geschikt voor massa-scraping, maar het kan.
• Reverse engineering: een partij die het ShieldFont-bestand zelf downloadt en de drie woordenlijsten (GSUB-dictionaries) doorloopt, kan de verwisselingen terugdraaien.
• Alleen Engels: op dit moment werkt ShieldFont uitsluitend met Engelse teksten. Voor Nederlandstalige content is er dus nog geen directe oplossing.
• Toegankelijkheid: schermlezers — software die blinden en slechtzienden gebruiken — lezen op dit moment de verwisselde tekst voor. Er is een bètafunctie die de echte tekst aan hulpmiddelen doorgeeft, maar dat is nog in ontwikkeling.

Het SEO-dilemma

Hier wordt het voor ondernemers echt interessant. Googlebot — de crawler die bepaalt hoe je scoort in zoekresultaten — leest dezelfde broncode als een AI-scraper. Dat betekent dat Google óók de verwisselde woorden ziet. Als je ShieldFont op je hele site inzet, geef je Google dus onzin om te indexeren.

De makers adviseren daarom om selectief te beschermen: shield alleen de inhoud die je écht wilt afschermen (bijvoorbeeld unieke productbeschrijvingen of diepgaande artikelen) en laat de rest gewoon indexeerbaar. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan — je moet per pagina of per blok kiezen wat je beschermt.

Ik denk dat dit op dit moment het grootste praktische obstakel is. De meeste MKB-ondernemers zijn voor hun klantenstroom afhankelijk van Google. Als je SEO-positie daalt doordat Google onzin indexeert, kost dat mogelijk meer dan wat de bescherming oplevert.

Wat betekent dit voor Nederlandse ondernemers?

Een recent onderzoek van Writgo laat zien dat 22% van de 500 populairste Nederlandse websites inmiddels AI-crawlers blokkeert. Dat gebeurt meestal via het bestand robots.txt — een simpel tekstbestandje dat bots vraagt om bepaalde pagina's niet te bezoeken. Het probleem: niet alle AI-bedrijven respecteren die instructie.

ShieldFont pakt het anders aan. In plaats van beleefd vragen om weg te blijven, geeft het de scraper gewoon de verkeerde informatie. Dat is een fundamenteel andere benadering — en wat mij betreft een logische volgende stap in het kat-en-muisspel tussen contentmakers en AI-trainingsplatformen.

Tegelijkertijd werkt ShieldFont nu alleen in het Engels en als React-component. Als je een standaard WordPress-site hebt in het Nederlands, kun je er vandaag weinig mee. Maar het concept is open source, en ik verwacht dat er varianten komen — ook voor andere talen en platformen.

Wat kun je nu al doen?

Als je niet wilt wachten op een Nederlandstalige versie van ShieldFont, zijn er een paar stappen die je vandaag kunt overwegen:

• Controleer je robots.txt: blokkeer ten minste de bekende AI-crawlers (GPTBot, CCBot, Google-Extended).
• Monitor je logbestanden: kijk of je kunt zien welke bots je site bezoeken en hoeveel data ze ophalen.
• Overweeg een WordPress-plugin: er bestaan plugins zoals AI Scrape Protect die specifiek gericht zijn op het blokkeren van AI-scrapers.

Een signaal, niet een oplossing

Wat ik het meest opvallend vind aan ShieldFont is niet zozeer het lettertype zelf, maar wat het zegt over de situatie. Het feit dat ontwerpers en ontwikkelaars dit soort creatieve oplossingen bouwen, laat zien hoe groot de frustratie is over ongeautoriseerd scrapen van webcontent.

Voor mij is dit vooral een herinnering dat de content op je website waarde heeft — en dat die waarde bescherming verdient. Of ShieldFont het juiste middel is, hangt af van je situatie: de taal van je content, je afhankelijkheid van SEO, en hoe uniek je teksten zijn. Maar het gesprek erover voeren met je webontwikkelaar? Dat lijkt me op dit moment geen slecht idee.