AI-tekst krijgt een onzichtbaar watermerk — en het wissen ervan is al begonnen

TL;DR

• Wat: Anthropic en Google voegen onzichtbare watermerken toe aan AI-gegenereerde tekst, waarbij woordkeuzes statistisch worden bijgestuurd zodat een detector het patroon kan herkennen.
• Waarom relevant: Sinds 2 augustus 2026 verplicht de EU AI Act machineleesbare markering van AI-output — dat raakt elke ondernemer die AI-tekst publiceert of intern gebruikt.
• Wat je ermee kunt: Controleer of je huidige AI-workflows rekening houden met watermerken, vooral als je AI-content publiceert onder je eigen merknaam.

Ik viel over een tweet van @analystuttam die het kernachtig samenvatte: onderzoekers hebben een manier gevonden om een onzichtbare vingerafdruk in elk token te verstoppen — en mensen zijn al bezig om die te wissen. Dat raakte me, want het raakt direct de vraag: wie is eigenlijk de auteur als een AI de woorden kiest?

Wat er precies is gebeurd

Op 2 augustus 2026 werd Artikel 50 van de EU AI Act van kracht. Dat artikel verplicht aanbieders van AI-systemen om gegenereerde content machineleesbaar te markeren, "wherever technically feasible." Kort daarna kondigde Anthropic aan dat Claude — wereldwijd, niet alleen in Europa — een onzichtbaar watermerk in alle tekstoutput verwerkt. Google doet iets vergelijkbaars met SynthID, dat al langer actief is voor afbeeldingen, audio en video en nu ook tekst markeert.

Wat mij opvalt: Anthropic gebruikt voor de tekstwatermerken dezelfde technologie als Google, namelijk SynthID-Text, oorspronkelijk ontwikkeld door Google DeepMind. Het is dus geen concurrentiestrijd op technologieniveau, maar een gedeelde infrastructuur.

Hoe zo'n onzichtbaar watermerk werkt

Het principe is verrassend elegant. Wanneer een taalmodel een zin opbouwt, staat het bij veel woorden voor een keuze tussen meerdere gelijkwaardige opties. Stel, het model schrijft: "Het weer was koud en..." Dan kan het kiezen tussen "bewolkt" of "grijs." Beide zijn prima. Het watermerk stuurt die keuze subtiel bij op basis van een geheime sleutel. De tekst leest normaal — je merkt er niks van — maar een detector die de sleutel kent, kan over een langere passage het statistische patroon herkennen.

Anthopic zegt in hun eigen uitleg dat er in interne tests geen meetbaar effect is op creativiteit, leesbaarheid of kwaliteit van de output. Het watermerk is onzichtbaar voor de lezer en overleeft kopiëren en plakken.

Waar het niet werkt

Er zitten heldere grenzen aan. Het watermerk heeft moeite met:

• Korte teksten — te weinig woordkeuzes om een patroon te detecteren.
• Feitelijke passages — als er maar één logisch woord is ("Isaac Newtons bekendste werk heette Principia"), valt er niks bij te sturen.
• Code — programmeercode vereist precisie, dus daar werkt de techniek nauwelijks.

Ik vind dat eerlijk gezegd een belangrijke nuance. Als je AI vooral gebruikt om korte e-mails, productbeschrijvingen van drie regels of code te genereren, is de kans groot dat het watermerk daar amper in zit.

Het wissen is al begonnen

En hier wordt het interessant voor de praktijk. Onderzoekers van Carnegie Mellon University publiceerden een analyse van aanvalsmethoden op LLM-watermerken die laat zien dat het verwijderen van zo'n watermerk niet alleen mogelijk is, maar op meerdere manieren.

Drie methoden springen eruit:

1. Herhaald bevragen — Door hetzelfde verzoek meerdere keren aan het model te stellen, kun je de antwoorden combineren en de oorspronkelijke verdeling reconstrueren zonder watermerk.
2. Detectie-API misbruiken — Als een aanbieder een publieke detectietool heeft, kun je per token achterhalen welke woorden "verdacht" zijn en die gericht vervangen. De onderzoekers brachten de detectiescore van 5,98 terug naar 1,47 — onder de detectiegrens.
3. Parafraseren — Het meest laagdrempelig: herschrijf de tekst grondig, handmatig of met een ander model, en het patroon verdwijnt.

Wat mij hier opvalt, is de paradox die de CMU-onderzoekers beschrijven: ontwerpkeuzes die het watermerk sterker maken tegen de ene aanval, maken het kwetsbaarder voor een andere. Ze formuleren het als "attackers can attack LLM watermarks by exploiting their strengths." Dat klinkt als een kat-en-muisspel zonder duidelijke winnaar.

Wat betekent dit voor jou als ondernemer?

Kun je je voorstellen wat dit betekent als je dagelijks AI-tekst gebruikt voor je website, nieuwsbrieven of klantcommunicatie?

Een paar concrete overwegingen:

• Publiceer je AI-tekst onder je eigen naam? Dan is het goed om te weten dat die tekst mogelijk een detecteerbaar watermerk bevat. Dat is niet per se een probleem — maar het is wel transparantie die je niet zelf hebt gekozen.
• Gebruik je AI voor interne documenten? Het watermerk reist mee met kopiëren en plakken. Als iemand een intern stuk deelt en een derde partij het door een detector haalt, is de AI-herkomst zichtbaar.
• Bewerkingen helpen, maar gedeeltelijk. Licht redigeren verwijdert het watermerk niet. Pas bij een grondige herschrijving — waarbij je vrijwel elk woord vervangt — verdwijnt het signaal. Maar dan is de vraag terecht of het nog AI-gegenereerde tekst is.

Ik denk dat de meeste ondernemers hier voorlopig geen acuut probleem hebben. Maar het is wel een verschuiving: de default is nu dat AI-tekst gemarkeerd is, niet ongemarkeerd. Dat is nieuw.

De EU-context

De timing is niet toevallig. De EU AI Act is nu actief en verplicht machineleesbare markering. Anthropic past het watermerk wereldwijd toe, niet alleen voor Europese gebruikers. Dat betekent dat ook als jouw klanten buiten Europa zitten, de markering er gewoon in zit.

Een watermerk is geen bewijs van auteurschap

Eén ding wil ik benadrukken, want ik denk dat dit makkelijk misverstaan wordt: een watermerk toont aan dat tekst door een AI-model is verwerkt. Het zegt niet wie de opdracht gaf, wie de tekst redigeerde, of wie de ideeën bedacht. Het is een herkomstsignaal, geen auteursrechtclaim.

Dat onderscheid is belangrijk. Stel dat je als ondernemer een AI een eerste concept laat schrijven en daar vervolgens je eigen expertise, structuur en inzichten aan toevoegt — dan kan het watermerk nog steeds detecteerbaar zijn in de passages die je niet hebt herschreven. Wat zegt dat over het auteurschap? Ik vind dat een vraag waar we als ondernemers nog geen goed antwoord op hebben.

Voor mij is dit vooral een signaal dat de spelregels rond AI-gegenereerde content in beweging zijn. Het watermerk zelf is niet het eindpunt — het is het begin van een gesprek over transparantie, eigenaarschap en vertrouwen dat we als ondernemers niet kunnen negeren.